"It takes a village to raise a child"

Trots en blij geven wij kennis van de geboorte van ons nichtje Gijsje, dochter van onze zus Ira.

Geboortekaartje Gijsje Glas, geboren 24 december 2016 te Rotterdam

Gijsje is de jongste loot aan de “Boom* van Oma Grietje”.

Hoewel Ira wat je noemt een “alleenstaande” moeder is, heeft Gijsje dus al meteen veel familieleden:

De "boom" van Grietje Glas-Hoogerboom, mét Gijsje

Toch worden op geboortekaartjes meestal uitsluitend leden van het kerngezin vermeld: de ouder(s) en eventuele broers of zusjes.

In rouwadvertenties en op rouwkaarten daarentegen worden vaak vele familieleden en soms zelfs vrienden vermeld.

Je weet wat je had, maar niet wat je krijgt?

Eerst maar eens aankijken, die nieuweling?

Voordat wij er met elkaar onze schoudertjes onderzetten?

Een naamsvermelding op een geboortekaartje is niet vrijblijvend.

Hiermee geef je aan dat de pasgeborene óók een beetje jouw verantwoordelijkheid is.

Maar moderne ouders staan er meestal grotendeels alleen voor.

“Wie het kindje krijgt mag het houden”, aldus onze adoptiefbroer Otto. 

Hij noemt zichzelf “realistisch”, heeft naar eigen zeggen “niks met baby’s”, en wil om die redenen niet op het kaartje.

Je zou bijna vergeten dat het kerngezin een relatief moderne uitvinding is.

In voorgaande eeuwen vereiste de opkomende industrialisering steeds meer arbeidskrachten.

Maar de kindersterfte was groot.**

Onder meer omdat arme moeders hun eigen kinderen onvoldoende borstvoeding konden geven.

Vaak werkten ze hele dagen op het land, of zelfs als min, voor ándervrouws kinderen.

Overheden maakten er doelgericht werk van om moeders wat “verantwoordelijkheidsgevoel” bij te brengen.***

Zo ontstond het kerngezin, een doeltreffende productie-eenheid voor menselijk kapitaal.

In het leeuwendeel van de menselijke geschiedenis werden kinderen echter vooral opgevoed door de gemeenschap.

Een van oorsprong Afrikaans gezegde luidt dan ook:

It takes a village to raise a child.

Mijn zus een “alleenstaande” moeder?!

Zij heeft een vader, broer, drie (half)zussen, een trouwe familievriend en drie nichtjes.

Het is hoog tijd voor een nieuw type geboortekaartje!

Wie durft?

Mila Gras-Glas (1968)

* Sal Garim, “De boom van oma Grietje”, 28-05-2016
** Sal Garim, “De dode zusjes van oma Grietje”, 28-05-2016
*** Zie ook: Elisabeth Badinter, “De mythe van de moederliefde. Geschiedenis van een gevoel”, 1983

Hedendaagse voornamen: "15 minutes of fame"

Mijn hoogzwangere zusje mijmert over voornamen en wij denken met haar mee. 

Want naamgeving is een serieuze zaak.

Zelf deed ik ooit een sociologisch onderzoekje naar populaire voornamen*.

Want uit de nationale naamkeuze kun je iets afleiden over de tijdgeest.

Zo bleken tradiotionele namen de laatste decennia grotendeels verdrongen door moderne namen.

Verder raken Nederlandse ouders steeds meer doordrongen

van het besef dat hun nageslacht zich in een snel veranderende wereld zal moeten ‘onderscheiden'.**

Wat opvalt is dat doopnamen tijdenlang nauwelijks veranderden.

Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg!

Wie als een dubbeltje geboren is wordt nóóit een kwartje.

In de onderstaande grafiekjes(m/v) worden de populairste twintigste-eeuwse doopnamen weergegeven.

De y-as geeft aan hoe vaak de naam – aan het begin van een decennium – in de top tien stond.

Top tien jongensnamen 1900-2010, 
per decennium. 
Grafiek: Mári Glas (2014) 
Gegevens: Meertens Instituut (2014)

Top tien meisjesnamen 1900-2010, 
per decennium. 
Grafiek: Mári Glas (2014) 
Gegevens: Meertens Instituut (2014)

Hieruit blijkt dat namen als Jan en Johannes, evenals Maria en Johanna, onverslaanbaar waren.

Je hóórt het Wilhelmus, op de achtergrond.

Wie kent ze niet: Cor en Corrie, Wim en Wil?

Nee, niet Henk en Ingrid, maar Henk en Hendrika (oftewel Riek).

Vervolgens onderzocht ik, met een rekentrucje, hoe en op welk tempo er een einde kwam aan deze voorspelbaarheid.

Want pakweg na WOII kwam de klad in de ijzeren regelmaat.

Al snel raakten voornamen in een onstuitbare vrije val.

Een naam, hoe zorgvuldig gekozen ook, kan zich steeds minder lang handhaven, op het podium.

In onderstaande grafieken(m/v) is de omloopsnelheid weergegeven van de populairste Nederlanse twintigste-eeuwse voornamen.

Met op de y-as het aantal keren dat een naam die in een bepaald decennium in de prijzen valt, in een volgend decennium eveneens het podium haalt.

Omloopsnelheid populairste jongensnamen 1900-2010. 

Grafiek: Mári Glas (2014) Gegevens: Meertens Instituut     

Omloopsnelheid populairste meisjesnamen 1900-2010. 
Grafiek: Mári Glas (2014) 
Gegevens: Meertens Instituut 

Het moge duidelijk zijn: de wet van fifteen minutes of fame** geldt nu óók voor namen.

De mogelijkheden zijn eindeloos.

Eventuele foutjes zijn voor eigen rekening.

En voor rekening van je kind, natuurlijk.

Arm zusje!

Mári Glas (1968)

* Mári Glas, “Geboren In Den Ring Van Onse Nederlanden”, 12-11-2014
** Andy Warhol, 1968.