Hoe remgeld* werkt: op eigen risico van uitstel naar afstel

November vorig jaar voelde ik ineens een bult, onder mijn schildklier.

Het deed pijn, maar niet heel erg.

Mij leek het een schildklierontsteking.

Want ik herkende de pijn, van een schildklierontsteking na mijn eerste bevalling.

Ik ging naar de huisarts.

‘Duidelijk een bult’, aldus mijn huisarts, ‘dat wordt bloedprikken, en een echo’.

‘Wat kost dat?’ vroeg ik.

‘Dat kan ik niet precies zeggen, maar het loopt snel op.’

‘Kan ik er ook mee wachten?’, vroeg ik, 
“Ik heb het eerder meegemaakt en jaren bij een specialist gelopen. Maar uiteindelijk ging het vanzelf over. Als ik wacht houd ik in ieder geval van mijn eigen risico voor 2017 in mijn zak’.

Mijn huisarts keek moeilijk.

‘We kunnen wel wachten tot januari. Als u maar belooft dat u on-mid-del-lijk langs komt zodra er iets verandert. Want zonder vervolgonderzoek kan ik mijn werk niet doen’.

Ik beloofde het.

In januari zat de bult er helaas nog steeds.

Al deed ie geen pijn meer.

Er zat alleen nog een vervelend, beklemd gevoel.

Ik ging terug naar de huisarts en vroeg hoe groot de kans op kanker eigenlijk was.

‘Klein’, aldus mijn huisarts, ‘In normale omstandigheden is schildklierkanker zeldzaam. Maar ik wil wél weten wat het is’.

Ik nam het risico.

In maart was de bult verdwenen.

Maar mijn driehonderdvijfentachtig euro gelukkig niet.

Dat wil zeggen: het ging op aan mijn dagelijkse levensonderhoud.

Door omstandigheden helaas geen overbodige luxe.

Een maand geleden kreeg ik ineens hevige kiespijn, onder een kroon.

De tandarts maakte een kiekje en verwees mij door naar de kaakchirurg: een kaakontsteking.

Daar ging mijn eigen risico, alsnog!

‘Soms kan het lichaam zo’n ontsteking zelf verslaan’, zei mijn tandarts.

Wederom waagde ik het erop.

Een maand later was de pijn gelukkig verdwenen.

Hopelijk hoef ik dit kalenderjaar geen risicovolle afwegingen meer te maken.

Lis Glas (1957)

* 'Remgeld': in de media gebruikt voor eigen risico in de zorg. Lees ook: 'Remgeld: voor zieke, zorgverlener of snelheidsduivel?', Mári Glas

Leven doet hopen, maar kies wél bewust!

Al jaren en jaren is de VVD de grootste partij.

Gevolgen: snel toenemende ongelijkheid, uitgeholde publieke voorzieningen, natuur en cultuur verpatst en uitgemolken. 

Nog even en ons laatste (openbaar toegankelijke!) natuurgebied is er ook geweest.

Maar de partij is democratisch gekozen.

Kiezers: wie zijn jullie en waarom doen jullie jezelf dit aan?

Volgens filosoof Alain de Botton neigen mensen ertoe om zich met winnaars te identificeren.

Vanuit optimisme en/of zelfoverschatting negeren ze de statistische werkelijkheid en/of beschouwen zichzelf als de kansrijke uitzondering:

Een zekere mate van financiële kwetsbaarheid oftewel loser zijn, is statistisch gezien de norm. […] In loserslanden zijn kiezers zo vriendelijk dat ze ervan uitgaan dat ze losers zijn en zullen blijven en daarom proberen ze de omstandigheden zo prettig mogelijk te maken. […] De vraag is of we stemmen voor een samenleving die een afspiegeling is van onze statistische werkelijkheid. Door te aanvaarden dat we welhaast zeker losers zijn en losers zullen blijven, kunnen we […] samenspannen om in een samenleving te wonen waarin de consequenties van ons falen heel wat minder erg zijn.*

Oftewel: de kans dat u, lezer, op dit moment een winnaar bent - dat wil zeggen: duurzaam immuun voor financiële kwetsbaarheid - is statistisch gezien zeer klein.
Toch wilde u wellicht, met uw partijkeuze, voor de zekerheid alvast uw (verhoopte) uitzonderingspositie en/of winst bevoordelen.

Hoop doet leven, zegt men.
Maar volgens James Baldwin is het andersom:

I can't be a pessimist because I'm alive. To be a pessimist means that you have agreed that life is an academic matter. So I'm forced to be an optimist.**

Leven doet hopen dus, en dat is maar goed ook.

Want leven is natuurlijk geen kwestie van cijfers of statistiek.

Maar stemmen, idealiter, wel.

Niets mis dus met gezond egoïsme, maar houd wél je hoofd erbij!

Mári Glas (1968)

* Alain de Botton, de Volkskrant, 15 juli 2017

** James Baldwin in de documentaire "I Am Not Your Negro"

Remgeld: voor zieke, zorgverlener of snelheidsduivel?

Een gezaghebbende columnist noemde ons eigen risico (385 euro!) welgemoed “remgeld”.*

De redenering dat uitstel of zelfs afstel van onderzoek of behandeling uiteindelijk kostenverhogend werkt zegt hem niet zoveel:

Als mensen een bezoek aan de fietsenmaker uitstellen en doorrijden op een lekke band, fietsen ze hun band aan gort en gaan de kosten alleen maar omhoog.* 

Aldus Kalshoven.

Wat hij gelijk heeft!

Wie immers een bezoek aan de universiteit afstelt uit angst voor een langdurige schuldenlast zal nóóit iets bereiken in het leven.

En wie goedkope troep aanschaft, is uiteindelijk duurder uit.

Dommerdjes!

Om die reden gaan slimme mensen dan ook studeren.

Zij kopen degelijke apparatuur van gevestigde merken, bezoeken, indien noodzakelijk, fysio- en/of psychotherapeut en voorkomen tand-, school- , of elektriciteitsuitval door tijdig tandarts, huiswerkbegeleiding dan wel elektriciën te bellen.

Ter voorkoming van burnouts boeken zij bovendien met enige regelmaat ontspannende en gehéél verzorgde vliegreisjes naar exotisch bestemmingen.

Verstandig!

En als slimme mensen eens lekker willen scheuren dan dóen ze dat.

Snelheidsboetes nemen ze, desnoods, op de koop (van die snelle Porsche!) toe.

Vrij naar Kalshoven:

“In het licht van deze fundamentele” weggebruikers-“economie is een” verkeersboete “van een paar honderd euro immers peanuts”.*

“Een piepklein beetje remgeld”, jawel!

Veiligheid is immers net zo min een publiek goed als gezondheid, nietwaar?

Is een dokter anders dan een fietsenmaker? Is zorg een publiek goed in de economische zin van het woord? Nee, de diensten van de dokter zijn net zo uitsluitbaar en rivaliserend als die van de fietsenmaker.*

Maar even serieus: remgeld wérkt!

Zo wacht ik al maanden op een medicinale shampoo, die dit jaar wellicht helemaal niet leverbaar is.

Toch declareerde mijn apotheker alvast, bij mijn(!) zorgverzekeraar.

Zonder remgeld was dit vermoedelijk onopgemerkt gebleven.

Zo remmen (minder draagkrachtige?!) patiënten hun ál te blijmoedig declarerende zorgverleners tenminste een béétje af.

Slim!

Mári Glas (1968)

* Frank Kalshoven, “Eigen risico”, de Volkskrant, p. 31, 4 maart 2017.

Wetenschappers aller landen, verenigt u!

Terwijl ideologieën zoals communisme en kapitalisme ooit met geweld bevochten werden, heeft de gedoodverfde overwinnaar van de “ideologische schoonheidswedstrijd”, het (neo)liberalisme, genoeg aan feiten.*

Feiten die, idealiter, door onafhankelijke(!) wetenschappers worden geproduceerd.**

Vooral kwantitatieve onderzoekers (statistici) geloven heilig in de universiteit als feitenfabriek.***

Inmiddels zijn wetenschappers dan ook hofleveranciers van politici en beleidsmakers.

Maar feitenfabrikanten moet hun arbeiders wél betalen.

Zelfredzaamheid: neoliberalistisch grondbeginsel!

Zo kan het gebeuren dat opvallend veel 'geproduceerde' feiten ineens naadloos in het neoliberalistische straatje passen.

Anders gezegd: wetenschappers voorzien de gevestigde orde van 'munitie' – feiten zo hard als staal! – om de strijd met andersdenkenden aan te gaan.
Want andersdenkenden - lageropgeleiden, populisten, ketters, religieuze fanatici, communisten, barbaren - bedreigen onze beschaving!

De productie van wapentuig: het lijkt een wat schrale wetenschapsopvatting.

Toch blijft de beurs steeds vaker gesloten voor het gebedel ten behoeve van fundamenteel, onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek.

Geen aalmoezen, alstublieft!

Mede daarom zijn zelfs de succesvolste feiten-leveranciers – zelfredzame wetenschappers die maximale susidies binnenslepen – er niet helemáál gerust op.***

Want de concurrentie is groot.

Zo worden elders geproduceerde harde(!) feiten niet zelden ongehinderd door enige kennis in elkaar geflanst.

Soms zelfs door wetenschappelijke leken als journalisten en politici.

Dat is oneerlijke concurrentie!

Recent voorbeeld is de oproep van NRC-columniste Caroline de Gruyter aan “Westerse elites” om voorál trots op zichzelf te zijn:

Iedereen heeft gezien dat kapitalisme, met al zijn missers en fouten, burgers een veel beter leven biedt dan communisme. [...] Maar wat doen wij? We klagen. Niks deugt. [...] We moeten ons cynisme het raam uitgooien. [...] Kapitalisme is een succes, al heeft het vele makkes”.****

Ongehinderd door grondige (sociale) feitenkennis, inderdaad!
Oftewel: commerciële vrijhandel in surrogaat-feiten.

Met als (onbedoeld?!) gevolg dat “Westerse elites” het zich inmiddels kunnen veroorloven om belangrijke verworvenheden als individuele bestaanszekerheid en sociale rechtvaardigheid onbekommerd “het raam uit te gooien”.

Wetenschappers aller landen, verenigt u!

Mári Glas (1968)

* John Lancaster, “Whoops”, 2010, pp. 10-13. Zie ook Mári Glas, “Verkiezingsklimaat 2017: geen schoonheidsprijs”, 14 maart 2017

** Mári Glas, “De sleutelrol van taal bij de productie van feiten”, 2 mei 2017

*** Youtube, “A keynote speaker at the march for science”, 

**** Caroline de Gruyter, “Gooi het cynisme het raam uit en wees trots”, NRC, p.15, 29 april 2017.

De sleutelrol van taal bij de productie van feiten

Op school is bèta het nieuwe Alfa, schreef ik.*

Want de bètavakken staan hoger in aanzien.

Alfa's zijn leidersfiguren binnen een bepaald (sociaal) verband, in dit geval de school.

Overtuigende leiders hebben iets voor op de rest.

Ze zijn bijvoorbeeld (slag)vaardiger, inspirerender, sneller of, tenmínste, intelligenter.

Noblesse oblige, nietwaar?

Maar zelfs een kind ziet het cruciale belang van een goede taalbeheersing.

Bijvoorbeeld voor (wetenschappelijk) onderzoek.

Zijn de bètavakken eigenlijk wel zulke overtuigende leiders?

Mijn vijftienjarige dochter zit in de debatclub van haar gymnasium.
Zij debatteert over maatschappelijk relevante onderwerpen.

Onlangs ging het over de vraag of uitkeringsgerechtigden al dan niet werkwillig zijn.
Haar vriendinnen - afkomstig uit welgestelde gezinnen - waren er al snel uit: "Uit onderzoek blijkt dat de helft van de bijstandstrekkers niet wil werken".

Zij zocht het uit.

Bij het CBS** vond ze de volgende grafiek:

Grafiek werkwilligheid niet-werkzame bevolking, 2014.
Bron Centraal Bureau voor de Statistiek

Maar de suggestieve gevolgtrekking gaf haar al te denken:

Van degenen die een bijstandsuitkering ontvangen en niet werken, wil iets meer dan de helft aan het werk.** 

Terwijl uit bovenstaande grafiek blijkt dat de 'onwillige' helft niet per se niet wíl werken, maar om diverse redenen – waaronder ziekte! – niet (volledig) kán werken.

Naar aanleiding van deze onderzoeksresultaten kopte het tijdschrift Binnenlands Bestuur doodleuk met:

SLECHTS HELFT BIJSTANDSONTVANGERS WIL WERKEN***

Interessante legendevorming!**** 
Mijn dochter werd er boos van.
Zij kent persoonlijk hoogopgeleide, harrrdwerrrkende mensen met bijstand.

Hieruit blijkt dat onderzoekers woorden én zinsbouw héél precies moeten toepassen, als getallen.
Want wat zeggen cijfers achter de komma, als vraagstellingen dubbelzinnig worden geformuleerd?

Als termen vaag omschreven zijn en/of klassieke drogredenen niet worden geschuwd?

Zelfs als alles goed gaat blijkt het voor journalisten, politici en beleidsmakers verrassend eenvoudig om valse argumenten als cruciale(!) feiten te presenteren.

Verontrustend, want wetenschap dient steeds vaker als feitenfabriek.

Voor de productie van (sociale) feiten, verkocht(!) als uitgangspunten voor beleidsvorming.

Mári Glas (1968)

* Zie ook Mári Glas, “Op school is bèta het echte Alfa”, 2 mei 2017

** Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

*** Binnenlands Bestuur, 16 juni 2016
**** Hier is sprake van een vals dilemma, een klassieke drogreden in de trant van: als de kat niet wit is, dan is ie zwart. Alsof er geen andere varianten mogelijk zijn. In dit geval: wel willen werken, maar niet kúnnen.

Passend copingsgedrag in relatie tot armoede

“Armoede is de ergste vorm van geweld”, meende Gandhi.

Echte armoede dan, die we in Nederland helemaal niet hebben.

Wij hebben tenslotte altijd nog de voedselbank, en het Leger.

Westerse armoede zit dan ook vooral tussen de oren.

In de “prefrontale cortex”, hebben wetenschappers nu ontdekt.*

Relatieve armoede:

Je kind kan niet mee op schoolreis.

Laat dat feestje/vervolgonderzoek maar even zitten, want cadeau/eigen risico lukt nu even niet.

Relatief of niet: bovenstaande problemen kúnnen stress veroorzaken.

Maar uitsluitend voor wie er niet goed mee omgaat!

Hardnekkige tobbers functioneren niet optimaal.

Ze worden bijvoorbeeld vergeetachtig, tonen vermijdingsgedrag (post niet openmaken) of worden boos.*

Allemaal energieverspilling, die hun productiviteit bedreigt. 

Met de nieuwe inzichten kunnen we eindelijk aan de slag.

“Jij gaat het allemaal doen, en ik ga jou helpen”, 
aldus een hulpverleenster.
In opdracht van een Nederlandse gemeente.

De toegepaste gedragstherapie is overgewaaid uit Amerika.

Net als overigens het boek “Schaarste”, dat uit een ander vaatje tapt.**

Hier poneren wetenschappers de verfrissende stelling dat armoedegerelateerde problemen (laatkomen, motivatiegebrek, kinderverwaarlozing, slechte gezondheid) geen oorzaken van armoede zijn, maar gevolgen.

Het falen van diverse hersengebieden noemen zij “overbelasting van de bandbreedte”.

Door onvermijdelijk en hardnekkig getob over hun financiën laten armen overal steken vallen.

Ook deze wetenschappers komen met oplossingen.

Zo bouwen zij een empathiebrug tussen mensen met tijdgebrek en mensen met geldgebrek.

Want (te) drukke mensen reageren eveneens met onverstandig gedrag, waardoor problemen verergeren.

Maar waar tijdgebrek zelfs/juist de besten overkomt, wordt geldgebrek vooral als persoonlijk falen opgevat.

Idealiter kan zo’n empathiebrug (overheids)instellingen motiveren om hun beleid te veranderen.

Zoals een beter vangnet, meer begrip en minder snel korten op uitkeringen.

Want niemand is perfect.

Behalve dan de armen.

Zo is tenminste het streven.

Want Nederlandse gemeenten kiezen nu welbewust voor symptoombestrijding.

Geen armoedebestrijding dus (oorzaak), maar zelf(!) werken aan passend copingsgedrag.

Mári Glas (1968)

* NOSjournaal, 20 maart 2017
** Sendil Mullainathan & Eldar Shafir, in "Schaarste", december 2013

Verkiezingsklimaat 2017: geen schoonheidsprijs

In “Whoops” vergelijkt John Lancaster* de Koude Oorlog met een ideologische schoonheidswedstrijd.

Met op het podium, onveranderlijk, West-Europa.

Terwijl het oosten terugviel op onderdrukking, werkte West-Europa onvermoeibaar aan onderwijs, gezondheidszorg, doorbetaald verlof en gelijkheidsidealen:

In Western Europe, the existence of local parties with a strong and explicit admiration for the socialist model created a powerful impetus to show that ordinary people’s lives were better under capitalist democracy.*

Maar rond 1990 wonnen de “good guys”.

Bij gebrek aan serieuze tegenstanders werd hun podiumplek vanzelfsprekend.

Zo eindigden decennia van West-Europese vooruitgang.

Vooral verworvenheden als individuele bestaanszekerheid en sociale rechtvaardigheid moesten het ontgelden.

Regeringen verloren alle controle over de bankensector:

It was a series of events which took place not in a vacuum but in a climate. That climate was one of unchallenged victory for the capitalist system. [...] Under those circumstances it could have been predicted that the financial sector, which presides over the operation of capitalism, should be in a position to begin rewarding itself with a disproportionate piece of the economic pie.*

Gaandeweg ontstond een financiële alleenheerschappij.

Met bankiers die zichzelf beschouwden als halfgoden.

Hun Olympus – de City - stond zó ver boven het gewone leven dat een antropoloog** zijn bevindingen “Dit kan niet waar zijn” noemde.

Regeringen namen het bankaire vocabulaire – “targets” – kritiekloos over.

Zo kan het gebeuren dat een columnist*** van een linkse(!) kwaliteitskrant ons eigen risico “een piepklein beetje remgeld” noemt en gezondheidsproblemen met bandenpech vergelijkt:

Als je zelf niet eens 50 cent wilt betalen voor een dienst die ons allemaal 10 euro kost, is blijkbaar met jouw lekke band goed te leven.

Ziedaar het klimaat van de Tweede Kamerverkiezingen 2017, door premier Rutte niet toevallig een “wedstrijd” genoemd.****

Drie-hon-derd-ne-gen-tig euro is, jawel, “peanuts”.
Nou ja: voor de winnaars dan, van de wedstrijd.

Verkiezingsklimaat 2017: geen schoonheidswedstrijd.

Mári Glas (1968)

* John Lancaster, “Whoops”, 2010, pp. 10-13

** Joris Luyendijk, “Dit kan niet waar zijn”, 2015

*** Frank Kalshoven, “Eigen risico”, de Volkskrant, 4 maart 2017, p. 31

**** Mark Rutte, “Jeugdjournaaldebat”, 11 maart 2017