Architect en socioloog Mári Glas (1968) buigt zich over noodlijdende vraagstukken in wetenschap en samenleving. Onder zijn redactie schrijven zijn (half)zussen Rémi ('55), Lis ('57), Mila ('68) en Ira ('83) Glas op hun Eigen Wijze met hem mee, over zelfgekozen onderwerpen. Waar het langer moet, laten zij hun ideeën rijpen op eikenhout en vullen hun eigen blogs hiermee. Waar het korter kán schenken zij hieruit gezamenlijk een Glaasje, van maximaal 300 milliliter, oftewel 300 woorden. Proost!


Posts tonen met het label menstechnisch. Alle posts tonen
Posts tonen met het label menstechnisch. Alle posts tonen

zaterdag 8 december 2018

Gevolgen voor Ons Land? Klimaatverandering en de in-group


Astronauten benadrukken: onze planeet is kwetsbaar.
Verkassen zit er (voorlopig) niet in.
Vanuit de ruimte realiseer je je pas dat de dampkring, naar verhouding, een uienschilletje is.
Binnen die oneindige, koude, onherbergzame en radioactieve leegte blijkt Moeder Aarde een unicum.

Dat kúnnen we natuurlijk zelf ook best bedenken.
Maar helaas laat het (collectieve) menselijke brein het hier afweten.
Wetenschappers breken zich het hoofd: hoe krijgen we alle benodigde neuzen dezelfde kant op?
Het heeft vast iets te maken met het fenomeen in-group.

Wie argeloze passanten een microfoon voorhoudt en begint over ‘het klimaatprobleem’ krijgt, afhankelijk van de vraagstelling, uiteenlopende reacties.
Inclusief de telkens terugkerende vraag: wat betekent klimaatverandering voor Ons Land?
Oftewel: voor mij en mijn naasten?

Als het over (hoog) water waren Wij natuurlijk altijd al een kwetsbaar landje.
Voor droge voeten móesten onze voorouders de koppen wel bij elkaar steken.
Zo is ons beroemde (of beruchte?) poldermodel voortgekomen uit onze gezamenlijke strijd tegen het water.
Dankzij Dijken en Deltawerken wonen we veilig, soms vier tot zes meter onder zeeniveau.

Het geheim?
De strijd tegen het water ging ons allemáál aan.
Ons collectieve geheugen stroomde, bij wijze van spreken, over van de watersnoodrampen.

Maar klimaatverandering is nieuw.
Misschien dat een enkele stakker in Bangladesh al natte voeten heeft, maar in Ons Land zijn de dijken voorlopig sterk genoeg.
Met die droogte zal het hier, voorlopig, óók wel loslopen.
In 1976 was het immers nóg droger!

Voor sociologen op zoek naar oplossingen is de in-group misschien wel de grootste uitdaging.
Dieren horen daar vanzelfsprekend niet bij, laat staan bomen.
Zelfs voor medemensen zijn de kansen minimaal.
Gewoonlijk beperkt de in-group zich tot familie, clan, kleur, wijk of, in het gunstigste geval, landgenoten.

Kortom: een flinke muur (dijk) om Ons Land en die klimaatverandering gaat voorlopig aan óns voorbij.
Hopen we!

Rémi Glas (1955)

zondag 18 november 2018

De 'buitenmens': niet buitengewoon, maar gewoon buiten!

Mensenmens: volgens Nico Dijkshoorn (DWDD, 14-11-18) moet dat woord er uit.
Helemaal eens!
Bij 'mensenmens' stel ik me persoonlijk iets ontzettends voor.
Klef, kwezelig, zemelig, beperkt, maar desondanks (irritant, jaloersmakend) superieur.
Maar je zou het niet moeten willen!
Al is het maar omdat mensenmens - denk aan: 'leuk méns' - voor mannen niet wordt gebruikt.
Wat mannen niet past, past niemand!

Mensenmens.
'Ik wil iets leuks doen met mensen'.
'De wéreld? Mwaah, boeit mij persoonlijk niet zo, ík houd van ménsen...'
Zoiets.
Mét het woord mag van mij het hele type eruit.

Nee, dan De Buitenmens!
Altijd een plekje bij het raam.
Steevast naar buiten in de lunchpauze.
Vooral veel fietsen, kanoën, klimmen, schaatsen, tuinieren, wandelen, zeilen.
Met de natuur als onafscheidelijke metgezel!

Maar De Buitenmens heeft het tij niet mee.
Want het ene buiten is het andere niet.
Gewoon een beetje frisse lucht is niet genoeg.

Als je 't zo bekijkt stelt de buitenmens onredelijk hoge eisen.
Zo valt zelfs een pretpark (ongeacht de wachttijden, buiten) niet binnen de ...eh buitencategorie.

De echte 'Buitenmens' heeft dan ook iets chics.
Niet zomaar een zwerver, niet zomaar buiten, maar Een Buiten.
Helaas ben ik een Buitenmens zonder Buiten, een beklagenswaardige categorie...

Iets anders: bestaan er, serieus, 'Binnenmensen'?!
'Mag ik van jou, in de categorie 'Ontzettend', de Bínnenmens?'
 
'Hee... volgens mij ben ik vandaag en gisteren niet naar buiten geweest'.
Cartoon verkregen via internet.

De Binnenmens mijdt alles wat natuurlijk is.
Temperatuur-wisselingen, pissebedden, wind, water (koud!) en wrijving.
Hooguit 'een terrasje pikken', mits in de zon! 



Fokke & Sukke moeten meer buiten spelen: 'Maar het blijf lastig'...
'Die zon op je beeldscherm'
Cartoon verkregen via internet

Toegegeven: soms is het heerlijk toeven met een dekentje op de bank.
Maar uitsluitend in contrast met buiten!

Helaas leiden alle wegen, anno nu, naar binnen.
Neem die eerdergenoemde lunchpauze.
Die is te kort om het gemiddelde 'Brainpark' te voet te verlaten.

Waar zijn de bomen?
Waar is de lucht?

Naar 'buiten' mág toch geen lúxe zijn?
BuitenMens: niet buitengewoon, maar gewoon buiten!

Mila Glas (1968)

zaterdag 11 augustus 2018

'Made in China 2025': Orwells '1984' is er niets bij

‘De techniek zal ons redden’, gelooft menigeen.
Zo geloven positief ingestelde mensen dat zelfs de klimaatverandering te bestrijden is met techniek.
Ze hebben geen ongelijk.
Met de kanttekening dat klimaatverandering zónder techniek óók te stoppen is.
Bijvoorbeeld als we onmiddellijk stoppen met vliegen en/of vlees eten.
Dan hoeven we ons zelfs niet langer te verdiepen in de optimale technische isolatie van woningen.

Maar van mensen met blind vertrouwen in technische mogelijkheden mogen we rustig doorgaan met vliegen en vlees eten.
In het verleden heeft de mens toch ook ‘alles’ op kunnen lossen dankzij wetenschap en techniek?
Zo werden akelige ziektes uitgebannen door antibiotica, enzovoort.
Als de nood aan de man komt hebben we altijd nog de techniek!

Nu klopt het natuurlijk dat onze technische mogelijkheden vrijwel onuitputtelijk zijn.
Maar de vraag is altijd: met welk doel worden ze gebruikt?
Bestrijding van klimaatverandering of – zomaar een greep – ter controle, handhaving en onderdrukking van (kritische) minderheden en/of ‘onschuldige’ burgers?

Neem China, dat momenteel trots voorop loopt in de ontwikkeling van de allernieuwste technieken.
Dankzij het project ‘Scherpe ogen’ kan 90% van de Chinezen binnen drie seconden worden gevonden in een database.
Op sommige drukke kruispunten kan niemand meer ongestraft door rood lopen, tenzij je er tegen kunt dat je beeltenis levensgroot op een scherm verschijnt.
Ongewenste Moslim-minderheden worden in het gareel gehouden.
Zelfs kinderen staan soms al onder permanent toezicht.
Een camera – door de kinderen ‘Slim-oog’ genoemd – registreert middels gezichtsuitdrukkingen slecht opletten of wegdromen, op straffe van lagere cijfers.
Dit alles dankzij technische hoogstandjes als gezichtsherkenning, waarmee overigens elders eveneens wordt geëxperimenteerd.

Inderdaad, '1984' is er niets bij. 
Want in Orwells visionaire nachtmerrie beperkt de permanente beeldschermcontrole zich tot partijleden.
Maar in 'Made in China 2025' kan niemand meer ontsnappen.

Kortom: alle techniek is denkbaar.
Het is maar waar je het voor gebruikt.

Mila Gras-Glas (1968)

donderdag 31 augustus 2017

De onnavolgbare breitechniek van Loes Veenstra

Al die verschillende steken verzin ik zelf, die heb ik niet geleerd. Ik brei nauwelijks uit boeken, want ik heb geen geduld om patronen te lezen. Ajoursteken? Dat is de taal van die boeken. Ik kan geen definitie van die steken geven. Ik brei een trui met gaatjes: twee samen, dan twee of drie steken recht(s?!) en dan weer twee samen. Bij dat samen breien sla je de lus om de naald; dan krijg je dat gaatje.
Aldus Loes Veenstra, uit Rotterdam-Zuid.
Onwillekeurig vraag ik me af of dit waar kan zijn.
Want zelf brei ik óók, hoewel niet zoveel als Loes Veenstra.
Maar als het moeilijker wordt dan boord- of tricotsteek - ajour, kabels, patentsteek, schaduwbreien - kan ik niet zonder instructies.
Patronen bedenk ik meestal wel zelf.

Maar Loes Veenstra is niet het type om te jokken.
Dat zie je aan haar.
En al die aandacht - film, tentoonstelling, boek - vindt ze eigenlijk maar een beetje ongemakkelijk.
Voordat zij 'ontdekt' was breidde ze, vanaf 1955, ongeveer vijfhonderdzestig truien.
Gewoon, omdat ze anders "teveel zou roken".
Een deel gaf ze weg, maar ongeveer vijfhonderd belandden ongedragen op zolder.
Mooie truien, met opvallende kleurencombinaties en patronen.

Onwillekeurig geven ze een tijdsbeeld.






Vier truien van Loes Veenstra, 
tentoongesteld door de Kunsthal te Rotterdam. 


Er is veel aan de truien van Loes Veenstra dat mij intrigeert.
Maar dat ze zelf, bijvoorbeeld, ajoursteken bedacht nog wel het meest.

Toegegeven: heel ingewikkeld zijn de door Loes Veenstra gebruikte steken meestal niet.
Aan de meeste technische hoogstandjes waagt ze zich niet.
Maar toch.
Breien is een hoogstaande en verfijnde techniek, waar een complete industrie op drijft.
Zijn al die steken ooit bewust door iemand 'ontworpen'?
Of komen de meeste vondsten - overgedragen van generatie op generatie - voort uit de vaardige, 'alwetende' handen van anonieme (huis)vrouwen als Loes Veenstra?

"Dit is alles ja gans onwetenschappelijk", zou Professor Prlwytzkofsky zeggen.


Lis Glas (1957)