Rotzooi-economie: de verleidingskunsten van Apple.

Zelf werd ik verleid in de zomer van 2010.
Nee, niet op díe manier. 
Gewoon: mijn broer had er één.
Ook volgens derden zou ik 'nooit meer anders willen'.

De Mac bleek inderdaad een fantastisch speeltje.
Elegant, leuke gadgets, gebruiksvriendelijk en virusvrij.

Maar... al na negen maanden ging de rits van mijn peperdure hoes* kapot.
Na ruim een jaar begaf de beeldbuis het, helaas nét buiten de garantie.
Na drieënhalf jaar ging ook de harde schijf stuk.

Mila's Book Boek, met (sinds 2011) kapotte rits

Desondanks ben ik, na achtenhalf jaar, de trotse gebruiker van een historisch geworden apparaat.
Vele monden vallen open als ik vertel hoe lang ík al met mijn Mac Book doe.

Maar al na vijf jaar werd het vervelend: updates werkten niet meer.
De eerste ontoegankelijke website was LinkedIn.
Vervolgens gaven ook andere websites foutmeldingen.
Want de nieuwste browsers waren niet langer te installeren op besturingssysteem 10.6.8.

Bij mijn dealer herhaalde men telkens hetzelfde: uw Mac is te oud voor updates, en - begeleid door medelijdend hoofdschudden - daar is helaas niets aan te doen.

Maar hoe minzamer men glimlachte, des te hardnekkiger werd ik.

Mila's opgelapte oplader

Zo werd mijn langzaam desintegrerende oplader telkens met nieuwe stukjes tape opgelapt.

Mila's toetsenbord, met gapend gat ter plaatste van de 't'

Loslatende toetsen - niet te repareren, volgens Apple - werden bedekt met een siliconen-dekentje.
Dienstweigerende websites bezocht ik voortaan vanaf mijn dochters iPad.

Maar wie geen 'nerds' kent is, in deze verlichte tijden, niet te benijden.
Dus toen sommige toetsen - periodiek - helemaal niet meer reageerden, ging ik overstag: er kwam een Mac Book Air.
Want alle overige modellen - beginnend bij 1350 euro - bleken over minder MB te beschikken dan mijn opgelapte oudje.

De student die mijn gegevens overzet installeert in één moeite door een nieuw besturingssysteem op de oude Mac: van 10.6.8 naar 10.11.6!
Bleek gewoon te kunnen, hoewel het een uurtje kostte...

*Deze leren boek voor de Mac Book is niet van Apple, maar werd destijds wel in alle Apple-stores verkocht

Rotzooi-economie en working poor: een ongelukkige combinatie!

Eet u weleens supermarktjam?

Mij niet gezien: kilo’s suiker, en een bijsmaak op de koop toe.

In onze tuin groeien gelukkig genoeg bessen en vruchten!

Supermarktbrood smaakt ook al nergens naar, constateerde ik eerder.

Zelf bakken dan maar!

Maar moderne heteluchtovens zijn eigenlijk niet erg geschikt voor brood.

Een stenen oven is beter: gaan we zelf bouwen, hartstikke leuk!

Dan de appels.

Supermarktappels zijn enkele dagen na aankoop beurs.

Want appels zijn nu een speculatieobject.

Totdat ze maximaal winst opleveren gaan ze de koelcel in, mits niet geëxporteerd natuurlijk.

Onze appelbomen groeien al goed!

Koopt u weleens een grote-keten-breisels?

Dun garen, maar gebreid met pen tien: zit geen warmte in!

De vaak slordig gesponnen wol overleeft de eerste wasbeurt vaak niet: als je trui niet met de helft krimpt, dan pluist ie wel.

Mijn degelijke en warme truien brei ik dus lekker zelf, met zorgvuldig geselecteerde wol...

Over spijkerbroeken schreef De Correspondent een interessant stuk.

Zelfs prijzige klassiekers van aloude merken slijten nu veel sneller dan hetzelfde model pakweg dertig jaar geleden.

Zelf maken dan maar?

Van naaimachines krijg ik helaas de zenuwen, maar maatwerk is voor mij te duur.

Hier loop ik dus tegen een probleem aan.

Ik vergeet de meubels.
Betaalbare meubels van slechte materialen beschadigen snel.

Designklassiekers zijn zowel degelijk als peperduur.
Wel brengen ze tweedehands hetzelfde op, of zelfs meer.

Zelf maken dan maar?

Om iets degelijks te maken wat ook nog mooi is heb je helaas peperduur gereedschap nodig, en vergeet de cursus niet.

Toch lijkt ‘zelluf doen’ steeds vaker nodig.

Tenzij we rijk genoeg zijn voor zowel(!) broodjuwelier, maatkostuum, ambachtelijkheid als(!) personal assistent.

Wie arm is, maar mét wat tijd en een lapje grond, komt ook een heel eind.

Ziedaar het lot van the working poor: tijd noch geld, en aldus veroordeeld tot rotzooi.

Mila Glas (1968)

Birò-boycot of Birò-revolutie? We moeten kiezen!

Van links naar rechts: Birò Urban, Birò Limited Edition,
Connie's Creative Car Concept (CCCC)

Tot voor kort zag ik ze aan voor hippe uitvoeringen van zo'n 45km-autootje voor gehandicapten.
Soms een gevaar op de weg, maar gelukkig tamelijk zeldzaam.

Totdat - op het fietspad - een rank, zwart wagentje toeterend voorbij scheurt, om uit te wijken op de stoep en, vlak vóór een andere (irritant trage) fietser, weer op het fietspad te belanden.
De reclameslogan op de zijkant - iets met 'doen' - doet een beroeps-ondernemer vermoeden.
Met het laatste restje groen licht verdwijnt hij uit zicht.

Enkele jaren geleden wilde je nog niet dood gevonden worden in zo'n 45km-wagentje.
Hoe kon dit gebeuren?

Bommel's Oude Schicht
(lijkt wel een beetje op de Birò)

'Birò' heet het ding, lees ik, en is even hip als omstreden.
Parkeren op de stoep wordt vermoedelijk snel verleden tijd, tenminste in Amsterdam.
Maar de ervaring met scooters leert dat het niet eenvoudig zal zijn om ze van het fietspad te krijgen.
Want op de rijbaan belemmeren ze de doorstroming, en dát is onacceptabel.

Eerst moeten er dus dodelijke ongelukken gebeuren.
Met het allernieuwste model gaat dat beslist lukken:

Het nieuwste type, Birò Bold Set,
kan 60km per uur. 

Gisteren scheurde er weer eentje rakelings langs me heen, met die voor beroeps-ondernemers zo kenmerkende 'sportieve' rijstijl.
Want de Birò blijkt niet bepaald goedkoop.
Maar volgens De Volkskrant vervangen gewone Amsterdammers hun auto inmiddels helemaal door de, veel wendbaarder, Birò.
Na aftrek van parkeerkosten en belastingen kom je uiteindelijk zelfs goedkoper uit.

Niets mis natuurlijk met kleine, weinig vervuilende autootjes.
Maar we moeten kiezen:
1) Als de bliksem ons complete wagenpark vervangen door Birò-achtigen: vrachtverkeer apart en bomen op parkeerplaatsen.
Zijn we meteen van die wegverbredingen af! 
2) Of een - in verband met de eerdergenoemde doorstroming nauwelijks uitvoerbare - Birò-boycot voor zowel fietspaden als stoepen. 

Maar vermoedelijk zal onze moderne alleenheerser, De Economie, voor deze nieuwste grootstedelijke tweedeling een oogje dichtknijpen.
Bairònnen en de rest: net als vroeger!

Mári Glas (1968)

De dichter en de Paradijstheorie

Gisteren schreef ik over de dichter Frans Hoppenbrouwers.*

Diens geschriften blijken, onbedoeld, een illustratie van Louise Fresco’s “Paradijstheorie”.**

Volgens de Paradijstheorie heerst er onder gewone – lees: niet door wetenschappelijke feiten(!) verlichte – mensen een diep verlangen naar het paradijs.

Naar een idyllische wereld waarin altijd ruim voldoende voedsel beschikbaar is.

Overigens zonder dat iemand er enige moeite voor hoeft te doen.

De rijpe, sappige, aromatische(!) appels vallen bij wijze van spreken zó in je schoot.

Dik word je er ook al niet van.

Luilekkerland, kortom!

Kom daar nog maar eens om.

Nu appels een “speculatieproduct” geworden zijn en, 

na bevrijding uit jarenlange gevangenschap in – technisch hoogontwikkelde! – koelcellen, prompt aan hartrot lijden.***

Menstechnisch gezien is vooruitgang immers minder eenvoudig.

Zo blijkt hartrot een hardnekkig kwaaltje, ook (juist?) bij mensen.

Want appelspeculanten denken vooral prijstechnisch.

Oftewel: voor zichzelf.

Maar in het gedroomde paradijs van wetenschappelijke leken speculeert niemand met appeltjes.

Alle soorten zijn er vriendjes, en het leven is eenvoudig, maar goed.

Toch benadrukt Fresco vooral de keerzijde:

In het onbehagen weerspiegelt zich de discrepantie tussen onze hoogtechnologische samenleving en het oerbeeld van intieme harmonie. Onproblematische overvloed en vredige zorgeloosheid ervaren we als een geboorterecht – maar bedroefd constateren we dat we het hebben verkwanseld – wat onze hang naar het verleden alleen maar groter maakt.**

Een mooi voorbeeld van een verstandshuwelijk tussen dure technologie en goedkope psychologie!

Een hele mond vol, maar desondanks volstrekt onwetenschappelijk: onbewezen, niet gebaseerd op enige serieuze wetenschappelijke literatuurstudie, noch in enig serieus wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd.

Dit ondanks Fresco’s indrukwekkende lijst academische titels en dito (neven)functies.

De ruggengraat van haar overigens lezenswaardige “magnum opus” bestaat dan ook uit door haarzelf bedachte theorieën.

Want behalve (top)wetenschapper en (top)bestuurder, is Fresco óók nog romanschrijver.

Zij veroorlooft zich – op cruciale punten! – enkele dichterlijke vrijheden.

Maar doe mij een openlijk “onverlichte” ziel, de dichter:

Frans Hoppenbrouwers, "Dorp in Vogelvlucht"

Mila Gras-Glas (1968)

* Frans Hoppenbrouwers, “Dorp in vogelvlucht”

** Louise O. Fresco, “Hamburgers in het paradijs”, 2013. Zie ook: Mári Glas, “Hamburgers in het paradijs. Inleiding:totems in toga”, 2 september 2016. 

*** IJsbrand Velzeboer, Scienta Nova, 4 april 2016

Vroeger was . v r i j w i l l i g e r s w e r k . beter.

Vrijwilligerswerk is er altijd geweest.

Zonder vrijwilligerswerk zouden verenigingen en ideële organisaties nauwelijks kunnen draaien.

Geeft niks: vrijwilligers worden geleid door intrinsieke motivatie en werken binnen sociale verbanden, waarin geld geen (hoofd)rol speelt.

In uiteenlopende gradaties van vrijwilligheid, dát moet er wel bij.

Toch lijkt het besparen van geld een steeds belangrijker achterliggend motief voor nieuwerwetse(re) vormen van vrijwilligerswerk.

Onbezoldigde arbeid bij wijze van alternatief verdienmodel, zal ik maar zeggen.

Waarmee vrijwilligerswerk plotseling een nieuw (sociaal) domein betreedt: dat van het geld.

Hierover valt veel te zeggen, dat niet in één Glaasje past.

Ik schreef er mijn afstudeerscriptie over.*

Een (klein) vaatje vol.

Cartoon: Fran Orford

Ik kwam er weer op door een column** van Ionica Smeets, over sterrenkundige en televisiepresentator Chriet Titulaer.

In 1969 becommentarieerde Titulaer de maanlanding.

Wat opvalt is dat hij hiervoor liever geen salaris ontving.

Een pijnpuntje voor de omroepstichting, want aan betaalde krachten kun je eisen stellen.

Daar had Titualaer, juist bij deze legendarische gebeurtenis, geen zin in.

Mij gaat het hier om de inmiddels idyllisch aandoende suggestie dat je aan onbezoldigde krachten géén eisen kunt stellen.

Andere tijden, terug naar de Onze:

Een maanlanding verslaan op je eigen voorwaarden, kom daar nog maar eens om.

Aldus Smeets.
Hoewel onbetaald werken nu eerder regel is dan uitzondering.

Want in onze participatiesamenleving “is er geen geld”, terwijl het werk - vanzelfsprekend! - gedaan moet worden.
Maar eigen voorwaarden?

Hedendaagse vrijwilligers tekenen “vrijwilligerscontracten” waarin rechten en plichten nauwkeurig omschreven worden.

Bijvoorbeeld het enigszins cryptische “recht op minimaal vier weken verlof”.

Juridisch gezien betekent dit alles tussen de nul en de tweeënvijftig weken.

Desondanks wekken dergelijke contracten de indruk dat vrijwilligers niet per definitie “recht” hebben op méér.

Laat staan dat vrijwilligers naar eigen inzicht werken, zoals Chriet.

Vrijwilligerswerk in de jaren tien: geen verbetering.

Al is dat natuurlijk subjectief.

Want géld scheelt het.

Mári Glas (1968)

* “Hoe participatieprofessionals morele grenzen markeren”, 6 juli 2015. 

** Ionica Smeets, “Chriet Titulaer was grappiger dan alle mensen die hem nadeden”, de Volkskrant, 29 april 2017

Vroeger waren onze . a p p e l t j e s . beter.

Vaak lijkt het héél wat, moderne consumptieappels.

Maar op de fruitschaal zijn ze al snel melig, met een plastic-achtige schil.

Peren slaan het rijpe stadium vaak helemaal over, of verbergen een rotte kern onder steenachtig vruchtvlees.

In het voorjaar eet je de bewaaroogst, uit de koelcellen.

Van mindere kwaliteit, want voortdurende beschikbaarheid heeft, natuurlijk, een prijs.

Maar óók als de takken doorbuigen van het rijpste fruit, vind je frisse appels hooguit in stalletjes langs de weg.

Terwijl aardappels in het voorjaar stickers dragen met “nieuwe oogst”, kun je in het najaar – de oogsttijd voor de Europese fruitsoorten – lang zoeken naar vergelijkbare fruitstickers.

Wel vind je adviezen, op internet.

“Probeer een andere appel”, “zoek jouw favoriete merk”.

Want keuzevrijheid maakt jou zélf verantwoordelijk!

Klagen helpt niet, en voor alles is een oplossing.

Maar je kunt appels proeven tot je een ons weegt.

Welke je ook kiest, fris zijn ze in ieder geval nooit.

April is de klassieke “opruimmaand”:

Juist in deze maanden worden de koelhuizen geleegd met daarin de bewaarde appels van de vorige oogst.**

Maar in de oogsttijd blijken we eveneens uit koelcellen te eten:

U denkt dan de oogst van 2015 te eten maar de oogst van 2014 moet het eerst worden opgeruimd. U leest het goed. Een appel kan met moderne bewaartechnieken makkelijk twee jaar lang bewaard worden.*

Eenmaal uit de koelcel, verloopt het rijpingsproces in een sneltreinvaart.

Met alle gevolgen van dien.

Want ook appels zijn nu “speculatieproducten”.**

Hoe groter de voorraad, des te beter handelaren kunnen inspelen op de vraag.

Vanzelfsprekend gaan de oudste appels eerst, óók in de oogsttijd.

Dankzij de voortschrijdende techniek kunnen we appels straks misschien wel vijf jaar bewaren.

Of meenemen naar Mars, waar ze, als mummies, verpulveren zodra je ernaar wijst.

Maar mij hoor je niet klagen!
Ik plant alvast fruitbomen.

Mári Glas (1968)

* IJsbrand Velzeboer, Scienta Nova, 4 april 2016

Vroeger was . a f s t u d e r e n . beter.

Als je wat ouder wordt, ga je vergelijken.

“Vroeger was alles beter”, dat verhaal.

Zo ben ik twee keer afgestudeerd.

Eerst bouwkunde (TU-Delft, 1995), vervolgens sociologie (Erasmus Universiteit, 2015).

Twintig jaar: een wereld van verschil.

In Delft koos ik zelf mijn docent(en) en gaf mezelf een opdracht.

Dat laatste kostte mij al een jaar.

Het uitwerken ging gelukkig sneller: een fantastische en vooral erg leerzame tijd!

Mijn begeleider nodigde mij soms thuis uit.

Later, in Rotterdam, leek “zelluf” doen nauwelijks meer een optie.

Het lijstje met mogelijke(!) onderwerpen was angstaanjagend kort.

Er staan dingen op die onderzoekers wensen te delegeren, wat op zichzelf al te denken geeft.

Je docent krijg je overigens cadeau bij je onderwerp.

Als een pak wasmiddel bij aanschaf van een wasmachine.

Al kun je natuurlijk selecteren op docent.

Maar dán krijg je een onderwerp op de koop toe.

Niet zelden wordt het tweede of zelfs derde keus en krijg je de – eerder/elders verzamelde! – data er ook nog bij.
Vanzelfsprekend inclusief een prefab-literatuurpakket.

Wekenlang werk je in groepjes, op (lang!) vooraf bepaalde tijdstippen.

Met elke week een opdracht: lees dit, analyseer dat, schrijf een concept-onderzoeksvoorstel.

De onderzoeksresultaten mag je helemaal zelf schrijven.

Maximaal tienduizend woorden, geproduceerd in drie zorgvuldig gestructureerde maanden!

Want daarna is jouw docent helaas vrijwel onbereikbaar.

Dankzij een sluiproute koos ik zelf docenten en bepaalde in overleg met hen een onderwerp.

Zo leerde ik toch nog zelfstandig onderzoeksvoorstellen schrijven, literatuur selecteren, eigenmondig interviewen en een onderzoeksproces structureren.

In dat jaar lag de bovengrens gelukkig nog nét bij vijftigduizend woorden.

Het kan verkeren!
Hiervoor zijn uiteenlopende redenen aan te voeren.
Zo krijgen universiteiten voor elke afgestudeerde student een bepaalde hoeveelheid geld.

Terwijl “eeuwige studenten” naar verhouding weinig opleveren, maar veel kosten.

Kostbare tijd vooral, van overwerkte onderzoekers.

Heel efficiënt, zeker.

Maar vroeger was afstuderen béter.

Mári Glas (1968)