Rotzooi-economie: de verleidingskunsten van Apple.

Zelf werd ik verleid in de zomer van 2010.
Nee, niet op díe manier. 
Gewoon: mijn broer had er één.
Ook volgens derden zou ik 'nooit meer anders willen'.

De Mac bleek inderdaad een fantastisch speeltje.
Elegant, leuke gadgets, gebruiksvriendelijk en virusvrij.

Maar... al na negen maanden ging de rits van mijn peperdure hoes* kapot.
Na ruim een jaar begaf de beeldbuis het, helaas nét buiten de garantie.
Na drieënhalf jaar ging ook de harde schijf stuk.

Mila's Book Boek, met (sinds 2011) kapotte rits

Desondanks ben ik, na achtenhalf jaar, de trotse gebruiker van een historisch geworden apparaat.
Vele monden vallen open als ik vertel hoe lang ík al met mijn Mac Book doe.

Maar al na vijf jaar werd het vervelend: updates werkten niet meer.
De eerste ontoegankelijke website was LinkedIn.
Vervolgens gaven ook andere websites foutmeldingen.
Want de nieuwste browsers waren niet langer te installeren op besturingssysteem 10.6.8.

Bij mijn dealer herhaalde men telkens hetzelfde: uw Mac is te oud voor updates, en - begeleid door medelijdend hoofdschudden - daar is helaas niets aan te doen.

Maar hoe minzamer men glimlachte, des te hardnekkiger werd ik.

Mila's opgelapte oplader

Zo werd mijn langzaam desintegrerende oplader telkens met nieuwe stukjes tape opgelapt.

Mila's toetsenbord, met gapend gat ter plaatste van de 't'

Loslatende toetsen - niet te repareren, volgens Apple - werden bedekt met een siliconen-dekentje.
Dienstweigerende websites bezocht ik voortaan vanaf mijn dochters iPad.

Maar wie geen 'nerds' kent is, in deze verlichte tijden, niet te benijden.
Dus toen sommige toetsen - periodiek - helemaal niet meer reageerden, ging ik overstag: er kwam een Mac Book Air.
Want alle overige modellen - beginnend bij 1350 euro - bleken over minder MB te beschikken dan mijn opgelapte oudje.

De student die mijn gegevens overzet installeert in één moeite door een nieuw besturingssysteem op de oude Mac: van 10.6.8 naar 10.11.6!
Bleek gewoon te kunnen, hoewel het een uurtje kostte...

*Deze leren boek voor de Mac Book is niet van Apple, maar werd destijds wel in alle Apple-stores verkocht

Rotzooi-economie en working poor: een ongelukkige combinatie!

Eet u weleens supermarktjam?

Mij niet gezien: kilo’s suiker, en een bijsmaak op de koop toe.

In onze tuin groeien gelukkig genoeg bessen en vruchten!

Supermarktbrood smaakt ook al nergens naar, constateerde ik eerder.

Zelf bakken dan maar!

Maar moderne heteluchtovens zijn eigenlijk niet erg geschikt voor brood.

Een stenen oven is beter: gaan we zelf bouwen, hartstikke leuk!

Dan de appels.

Supermarktappels zijn enkele dagen na aankoop beurs.

Want appels zijn nu een speculatieobject.

Totdat ze maximaal winst opleveren gaan ze de koelcel in, mits niet geëxporteerd natuurlijk.

Onze appelbomen groeien al goed!

Koopt u weleens een grote-keten-breisels?

Dun garen, maar gebreid met pen tien: zit geen warmte in!

De vaak slordig gesponnen wol overleeft de eerste wasbeurt vaak niet: als je trui niet met de helft krimpt, dan pluist ie wel.

Mijn degelijke en warme truien brei ik dus lekker zelf, met zorgvuldig geselecteerde wol...

Over spijkerbroeken schreef De Correspondent een interessant stuk.

Zelfs prijzige klassiekers van aloude merken slijten nu veel sneller dan hetzelfde model pakweg dertig jaar geleden.

Zelf maken dan maar?

Van naaimachines krijg ik helaas de zenuwen, maar maatwerk is voor mij te duur.

Hier loop ik dus tegen een probleem aan.

Ik vergeet de meubels.
Betaalbare meubels van slechte materialen beschadigen snel.

Designklassiekers zijn zowel degelijk als peperduur.
Wel brengen ze tweedehands hetzelfde op, of zelfs meer.

Zelf maken dan maar?

Om iets degelijks te maken wat ook nog mooi is heb je helaas peperduur gereedschap nodig, en vergeet de cursus niet.

Toch lijkt ‘zelluf doen’ steeds vaker nodig.

Tenzij we rijk genoeg zijn voor zowel(!) broodjuwelier, maatkostuum, ambachtelijkheid als(!) personal assistent.

Wie arm is, maar mét wat tijd en een lapje grond, komt ook een heel eind.

Ziedaar het lot van the working poor: tijd noch geld, en aldus veroordeeld tot rotzooi.

Mila Glas (1968)

'Ondernemer'... En doet u verder nog iets?

'Als je voor jezelf wilt beginnen heb je twee banen: je eigenlijke werk én het ondernemen', waarschuwde een vriend, toen ik voor mezelf begon.

Dat was niet overdreven.

Wel kun je twee soorten ondernemers onderscheiden.

Sommige ondernemers doen of maken iets en verkopen dit vervolgens zelf (zonder personeel).

Andere, Ondernemers, zien het Ondernemen als core business.

De laatsten presenteren zichzelf vooral als 'Ondernemer'. 

In lifestyle programma’s zie je het vaak: zij is 'interieur-stylist', hij 'ondernemer'.

Beroep: ondernemer. 

Dan slaat mijn fantasie op hol!

Verkoopt de man kunstpenissen? 
Inlegzooltjes?

Vroeger noemden we zo iemand een handelaar.
'Gewoon even doen': dat type.
Hoewel niet - tenzij voor de show - met eigen handen.

Want het schilderen, kweken, verbouwen, verzorgen of ontwerpen wordt door anderen gedaan.

Kortom: ‘De’ ondernemer ondernéémt, punt uit.
Dondert niet hoe, wat, waartoe of waarmee.

Langzamerhand lijkt een nieuwe maatschappelijke tweedeling te ontstaan: de (beroeps)Ondernemers, en de rest (eerdergenoemde zzp-ers inbegrepen).

Onkruid vergaat niet: de beroepsondernemer begint gewoon een nieuw avontuur, zodra een eerder initiatief minder kansrijk blijkt.

Kwestie van lef!

(Neo)liberalen willen ‘ons land’ dan ook bouwen op Ondernemers.

Want Ondernemers durven risico te nemen.

Ondernemers zijn geboren 'winners'.
Hun kinderen heten 'Rover' of 'Nero'. 
Kortom: een nieuwe elite waar je bij wilt horen!

Maar er is ook een andere kant. 

In 'Schone Schijn' volgt Fleur Amesz beroeps-Ondernemer Serge, een man die letterlijk ten koste van alles - gezin, drie kinderen - moet en zál ondernemen.

Zo is de wasmachine al jaren stuk.

Torenhoge schulden stapelen zich sinds tien jaar op.

Maar Serge zelf lijkt van elastiek.

Niets blijkt hem teveel: van criminaliteit (bijna) tot godsdienstige bekering (helemaal).

Nu begrijp ik waarom beroepsondernemers vooral in lifestyle-programma’s oververtegenwoordigd lijken.

Zonder juiste postcode, gloednieuw pak of snelle auto 'wek je immers geen vertrouwen’.

Beroeps-Ondernemers: een klasse apart.
Maar Neerlands básis?! 

Mári Glas (1968)

Hoe remgeld* werkt: op eigen risico van uitstel naar afstel

November vorig jaar voelde ik ineens een bult, onder mijn schildklier.

Het deed pijn, maar niet heel erg.

Mij leek het een schildklierontsteking.

Want ik herkende de pijn, van een schildklierontsteking na mijn eerste bevalling.

Ik ging naar de huisarts.

‘Duidelijk een bult’, aldus mijn huisarts, ‘dat wordt bloedprikken, en een echo’.

‘Wat kost dat?’ vroeg ik.

‘Dat kan ik niet precies zeggen, maar het loopt snel op.’

‘Kan ik er ook mee wachten?’, vroeg ik, 
“Ik heb het eerder meegemaakt en jaren bij een specialist gelopen. Maar uiteindelijk ging het vanzelf over. Als ik wacht houd ik in ieder geval van mijn eigen risico voor 2017 in mijn zak’.

Mijn huisarts keek moeilijk.

‘We kunnen wel wachten tot januari. Als u maar belooft dat u on-mid-del-lijk langs komt zodra er iets verandert. Want zonder vervolgonderzoek kan ik mijn werk niet doen’.

Ik beloofde het.

In januari zat de bult er helaas nog steeds.

Al deed ie geen pijn meer.

Er zat alleen nog een vervelend, beklemd gevoel.

Ik ging terug naar de huisarts en vroeg hoe groot de kans op kanker eigenlijk was.

‘Klein’, aldus mijn huisarts, ‘In normale omstandigheden is schildklierkanker zeldzaam. Maar ik wil wél weten wat het is’.

Ik nam het risico.

In maart was de bult verdwenen.

Maar mijn driehonderdvijfentachtig euro gelukkig niet.

Dat wil zeggen: het ging op aan mijn dagelijkse levensonderhoud.

Door omstandigheden helaas geen overbodige luxe.

Een maand geleden kreeg ik ineens hevige kiespijn, onder een kroon.

De tandarts maakte een kiekje en verwees mij door naar de kaakchirurg: een kaakontsteking.

Daar ging mijn eigen risico, alsnog!

‘Soms kan het lichaam zo’n ontsteking zelf verslaan’, zei mijn tandarts.

Wederom waagde ik het erop.

Een maand later was de pijn gelukkig verdwenen.

Hopelijk hoef ik dit kalenderjaar geen risicovolle afwegingen meer te maken.

Lis Glas (1957)

* 'Remgeld': in de media gebruikt voor eigen risico in de zorg. Lees ook: 'Remgeld: voor zieke, zorgverlener of snelheidsduivel?', Mári Glas

Remgeld: voor zieke, zorgverlener of snelheidsduivel?

Een gezaghebbende columnist noemde ons eigen risico (385 euro!) welgemoed “remgeld”.*

De redenering dat uitstel of zelfs afstel van onderzoek of behandeling uiteindelijk kostenverhogend werkt zegt hem niet zoveel:

Als mensen een bezoek aan de fietsenmaker uitstellen en doorrijden op een lekke band, fietsen ze hun band aan gort en gaan de kosten alleen maar omhoog.* 

Aldus Kalshoven.

Wat hij gelijk heeft!

Wie immers een bezoek aan de universiteit afstelt uit angst voor een langdurige schuldenlast zal nóóit iets bereiken in het leven.

En wie goedkope troep aanschaft, is uiteindelijk duurder uit.

Dommerdjes!

Om die reden gaan slimme mensen dan ook studeren.

Zij kopen degelijke apparatuur van gevestigde merken, bezoeken, indien noodzakelijk, fysio- en/of psychotherapeut en voorkomen tand-, school- , of elektriciteitsuitval door tijdig tandarts, huiswerkbegeleiding dan wel elektriciën te bellen.

Ter voorkoming van burnouts boeken zij bovendien met enige regelmaat ontspannende en gehéél verzorgde vliegreisjes naar exotisch bestemmingen.

Verstandig!

En als slimme mensen eens lekker willen scheuren dan dóen ze dat.

Snelheidsboetes nemen ze, desnoods, op de koop (van die snelle Porsche!) toe.

Vrij naar Kalshoven:

“In het licht van deze fundamentele” weggebruikers-“economie is een” verkeersboete “van een paar honderd euro immers peanuts”.*

“Een piepklein beetje remgeld”, jawel!

Veiligheid is immers net zo min een publiek goed als gezondheid, nietwaar?

Is een dokter anders dan een fietsenmaker? Is zorg een publiek goed in de economische zin van het woord? Nee, de diensten van de dokter zijn net zo uitsluitbaar en rivaliserend als die van de fietsenmaker.*

Maar even serieus: remgeld wérkt!

Zo wacht ik al maanden op een medicinale shampoo, die dit jaar wellicht helemaal niet leverbaar is.

Toch declareerde mijn apotheker alvast, bij mijn(!) zorgverzekeraar.

Zonder remgeld was dit vermoedelijk onopgemerkt gebleven.

Zo remmen (minder draagkrachtige?!) patiënten hun ál te blijmoedig declarerende zorgverleners tenminste een béétje af.

Slim!

Mári Glas (1968)

* Frank Kalshoven, “Eigen risico”, de Volkskrant, p. 31, 4 maart 2017.

De sleutelrol van taal bij de productie van feiten

Op school is bèta het nieuwe Alfa, schreef ik.*

Want de bètavakken staan hoger in aanzien.

Alfa's zijn leidersfiguren binnen een bepaald (sociaal) verband, in dit geval de school.

Overtuigende leiders hebben iets voor op de rest.

Ze zijn bijvoorbeeld (slag)vaardiger, inspirerender, sneller of, tenmínste, intelligenter.

Noblesse oblige, nietwaar?

Maar zelfs een kind ziet het cruciale belang van een goede taalbeheersing.

Bijvoorbeeld voor (wetenschappelijk) onderzoek.

Zijn de bètavakken eigenlijk wel zulke overtuigende leiders?

Mijn vijftienjarige dochter zit in de debatclub van haar gymnasium.
Zij debatteert over maatschappelijk relevante onderwerpen.

Onlangs ging het over de vraag of uitkeringsgerechtigden al dan niet werkwillig zijn.
Haar vriendinnen - afkomstig uit welgestelde gezinnen - waren er al snel uit: "Uit onderzoek blijkt dat de helft van de bijstandstrekkers niet wil werken".

Zij zocht het uit.

Bij het CBS** vond ze de volgende grafiek:

Grafiek werkwilligheid niet-werkzame bevolking, 2014.
Bron Centraal Bureau voor de Statistiek

Maar de suggestieve gevolgtrekking gaf haar al te denken:

Van degenen die een bijstandsuitkering ontvangen en niet werken, wil iets meer dan de helft aan het werk.** 

Terwijl uit bovenstaande grafiek blijkt dat de 'onwillige' helft niet per se niet wíl werken, maar om diverse redenen – waaronder ziekte! – niet (volledig) kán werken.

Naar aanleiding van deze onderzoeksresultaten kopte het tijdschrift Binnenlands Bestuur doodleuk met:

SLECHTS HELFT BIJSTANDSONTVANGERS WIL WERKEN***

Interessante legendevorming!**** 
Mijn dochter werd er boos van.
Zij kent persoonlijk hoogopgeleide, harrrdwerrrkende mensen met bijstand.

Hieruit blijkt dat onderzoekers woorden én zinsbouw héél precies moeten toepassen, als getallen.
Want wat zeggen cijfers achter de komma, als vraagstellingen dubbelzinnig worden geformuleerd?

Als termen vaag omschreven zijn en/of klassieke drogredenen niet worden geschuwd?

Zelfs als alles goed gaat blijkt het voor journalisten, politici en beleidsmakers verrassend eenvoudig om valse argumenten als cruciale(!) feiten te presenteren.

Verontrustend, want wetenschap dient steeds vaker als feitenfabriek.

Voor de productie van (sociale) feiten, verkocht(!) als uitgangspunten voor beleidsvorming.

Mári Glas (1968)

* Zie ook Mári Glas, “Op school is bèta het echte Alfa”, 2 mei 2017

** Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

*** Binnenlands Bestuur, 16 juni 2016
**** Hier is sprake van een vals dilemma, een klassieke drogreden in de trant van: als de kat niet wit is, dan is ie zwart. Alsof er geen andere varianten mogelijk zijn. In dit geval: wel willen werken, maar niet kúnnen.

Hedendaags grauw: ongelukkig op je eigen wijze!

Op de radio: in afwachting van de Franse verkiezingsfinale “peilt Wilfred de Bruijn alvast de stemming onder Franse arbeiders”.*

“Gaat de werkeloze klasse linksom of rechtsom?” luidt, vervolgens, de hamvraag.

Dit suggereert dat deze – niet nader gespecificeerde! – onderklasse hét verschil zal maken.

Onvoorspelbaar, maar uiterst riskant gepeupel dus, 
dat mogelijk Frankrijk – en daarmee Europa! – in het verderf zal storten.

Maar gaat het nou om arbeiders, of om werkelozen?

Eind 2016 bedroeg het Franse werkeloosheidspercentage 9,6%.

Een aanzienlijk percentage, maar niet groot genoeg om de verkiezingsuitslag te domineren.

Waarschijnlijk bedoelen ze arbeiders én werkelozen.

Inclusief working poor.

Gewoon nette mensen eigenlijk.

Alleen geen wínnaars (niet rijk).

Dat is alweer een héél ander verhaal.

Bovendien lijkt “linksom of rechtsom” niet langer de kernvraag.

Het Financieel Dagblad** is dan ook genuanceerder: de links-rechtstegenstelling heeft zijn langste tijd gehad.

Pessimisten lijken zich nu te verzetten tégen optimisten.

Of, net als in de VS, plattelanders tégen stedelingen, sedentairen tégen cosmopolieten, lageropgeleiden tégen hogeropgeleiden (“elite”), natiestaten tégen globalisering.

Want tegenwoordig is het rechte pad al heel wat!

Gelukkig heeft Nieuwsuur cijfers*** over de Amerikaanse verkiezingen.

Ook(!) onder hogeropgeleiden stemde 45% op Trump.

Het armste (eenderde) deel (≤50.000 dollar) stemde vooral op Clinton.

Van het rijkste (tweederde) deel koos 49% voor Trump, en 47% voor Clinton.

Kortom: het gepeupel – “arbeiders” dan wel “werkelozen” – blijkt, in meerderheid, best verstandig.

Bijna de helft(!) van de hogeropgeleiden daarentegen lijkt het spoor behóórlijk bijster.

En vooral: pakweg de helft van de “rijkere” Amerikanen!

Ziedaar de échte (belangen!)tegenstelling: rijk versus arm.

Zoals Tolstof schreef: 

“Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, maar elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze”.

Zo blijkt het grauw inmiddels kleurrijk.
En verstandiger dan de bovenlaag!

Hedendaags gepeupel: geen peil op te trekken?!
Toch wel.
"Van die bank af!"

Maar op verkiezingsdag éven niet.

Véél te links!

Mári Glas (1968)

* Radio 4, 24 april 2017

** Kleis Jager, Financieel Dagblad, 25 april 2017

*** Nieuwsuur, 15-11-2016

Passend copingsgedrag in relatie tot armoede

“Armoede is de ergste vorm van geweld”, meende Gandhi.

Echte armoede dan, die we in Nederland helemaal niet hebben.

Wij hebben tenslotte altijd nog de voedselbank, en het Leger.

Westerse armoede zit dan ook vooral tussen de oren.

In de “prefrontale cortex”, hebben wetenschappers nu ontdekt.*

Relatieve armoede:

Je kind kan niet mee op schoolreis.

Laat dat feestje/vervolgonderzoek maar even zitten, want cadeau/eigen risico lukt nu even niet.

Relatief of niet: bovenstaande problemen kúnnen stress veroorzaken.

Maar uitsluitend voor wie er niet goed mee omgaat!

Hardnekkige tobbers functioneren niet optimaal.

Ze worden bijvoorbeeld vergeetachtig, tonen vermijdingsgedrag (post niet openmaken) of worden boos.*

Allemaal energieverspilling, die hun productiviteit bedreigt. 

Met de nieuwe inzichten kunnen we eindelijk aan de slag.

“Jij gaat het allemaal doen, en ik ga jou helpen”, 
aldus een hulpverleenster.
In opdracht van een Nederlandse gemeente.

De toegepaste gedragstherapie is overgewaaid uit Amerika.

Net als overigens het boek “Schaarste”, dat uit een ander vaatje tapt.**

Hier poneren wetenschappers de verfrissende stelling dat armoedegerelateerde problemen (laatkomen, motivatiegebrek, kinderverwaarlozing, slechte gezondheid) geen oorzaken van armoede zijn, maar gevolgen.

Het falen van diverse hersengebieden noemen zij “overbelasting van de bandbreedte”.

Door onvermijdelijk en hardnekkig getob over hun financiën laten armen overal steken vallen.

Ook deze wetenschappers komen met oplossingen.

Zo bouwen zij een empathiebrug tussen mensen met tijdgebrek en mensen met geldgebrek.

Want (te) drukke mensen reageren eveneens met onverstandig gedrag, waardoor problemen verergeren.

Maar waar tijdgebrek zelfs/juist de besten overkomt, wordt geldgebrek vooral als persoonlijk falen opgevat.

Idealiter kan zo’n empathiebrug (overheids)instellingen motiveren om hun beleid te veranderen.

Zoals een beter vangnet, meer begrip en minder snel korten op uitkeringen.

Want niemand is perfect.

Behalve dan de armen.

Zo is tenminste het streven.

Want Nederlandse gemeenten kiezen nu welbewust voor symptoombestrijding.

Geen armoedebestrijding dus (oorzaak), maar zelf(!) werken aan passend copingsgedrag.

Mári Glas (1968)

* NOSjournaal, 20 maart 2017
** Sendil Mullainathan & Eldar Shafir, in "Schaarste", december 2013