Come on, spin, een béétje flexibiliteit!

Je komt op-ti-maal uit de verf, als je doet waar je (van nature!) goed in bent, zeg ik altijd.

Zo is een spinnende spin – éven een zijstraatje - verdomd aardig om te zien.

En dan zo'n web: ochtendzonnetje erop, ragfijne constructie, glinsterend van de dauw.

Wonder van efficiëntie en specialisatie.

Technisch hoogstandje ook!

Met een schat aan ambachtelijke kennis en ervaring en de púúrste materialen samengesteld.

Voordat ik naar de zaak ga, espressootje erbij, kan ik genieten van zo'n mooi product.

Ik heb oog voor kwaliteit, al zeg ik het zelf.

Des te erger als ik, lomperd, zo’n web gesloopt heb vóórdat ik ervan heb kunnen genieten.

Sorry spin!

Dankzij mijn supersnelle reflexen is zo’n web vaak nog grotendeels heel.

Maar zo'n spin vlucht weg, naar een veilig(!) hoekje, en verroert zich niet.

“Dit web is nog best te redden”, mijmerde ik laatst.

Want zélf ben ik een rásoptimist.

Kwestie van enkele verbindingsdraadjes herstellen.

Hoe moeilijk kan het zijn?

Voor een spin met zóveel vakkennis en ervaring?!

Zelf spin ik overigens niet.

Maar zo’n spin wél, heehee.

Stel nou dat ík die spin was geweest.

Ík zou het wel geweten hebben!

Niet bij de pakken neerzitten.

Béétje flexibiliteit!

Snap je ‘m?!

Dat soort kansen zíe ik gewoon!

Maar die verdomde spin verroerde zich niet.

Uren later zat hij nóg te mokken.

Verstokt in zijn gedwarsboomde plannetje: roerloos, verwijtend, passief.

Lethargisch.

Zomaar ineens kwam die lijdzame, fatalistische spin me compléét mijn strot uit.

“Come on, spin, wees tenminste een béétje creatief!”, hoorde ik mezelf mompelen: 

“Hoe moeilijk kan het zijn?!”.

Vaak denken types als die spin – werkbijtjes, bloedserieus, Mastertje, veel "er-va-ring" - dat ze er al zíjn.

Maar dán begint het échte werk pas!

Vertel mij wat!

Iederéén denkt zomaar te kunnen wat ík allemaal doe.

Ze willen allemáál de wereld verbeteren!

Mila Gras (1968) 

Ironieblindheid: de proef op de som

In NRC Handelsblad (4-11-2016) signaleert Christiaan Weijts een verontrustende toename van ironieblindheid.

Volgens hem veroorzaakt het internet een neiging om alles zonder ;-) letterlijk te nemen.

Weijts omschrijft ironie als talige meerstemmigheid.

Ironie doet recht aan innerlijke tegenstrijdigheden.

Let op, er staat niet wat er staat!

Instabiele ironie is meerstemmigheid voor gevorderden.

De verteller bekent voorlopig geen kleur en wast de handen in onschuld:

In een ironische tekst zijn de uiteindelijke betekenis en het morele oordeel opgeschort, uitgesteld, en zo ontstaat er, tussen het teken en de betekenis, een ruimte waar andere wetten gelden, als op een podium.

Zo bezien wijst ironie niet op een gebrek aan engagement.

Van uitstel komt immers geen afstel.

Wel wordt de lezer – op samenzweerderige toon – verleid tot medeplichtigheid.

Ironie als tegenhanger van ideologische verstarring en vooringenomenheid.

Want kritisch denken vereist een voortdurende staat van opmerkzaamheid.

Mij hoor je niet zeggen dat ironie eenvoudig is.

Nog dezelfde dag werd ik op de proef gesteld.
Door een ingezonden brief die ik - fanatieke lezer van de oude stempel - onmiddellijk ironisch opvatte:

Ingezonden brief, Volkskrant, 4 november 2016

Tot de reactie van Bettie Zaal.

Vandaag reageerde zij met deze – ongetwijfeld bloedserieuze! – brief:

Eerste deel ingezonden brief, 
Bettie Zaal, 
Oosthuizen, 
Volkskrant, 7 november 2016

Was Roelof bloedserieus of lijdt Bettie wellicht aan ironieblindheid?

Zonder context is ironie volgens Weijts lastig te onderkennen.

In Roelofs brief ontbreken ondubbelzinnige signalen.

Toch twijfelde ik geen ogenblik.

Ik meende iets plagerigs te bespeuren.

En dan die bijna absurdistische gevolgtrekking: “dan kunnen ze ook vier jaar later met AOW”.

Op zoek naar een eventuele twinkeling in Roelofs oogopslag plunderde ik Google, "Afbeeldingen".

Maar wat is eigenlijk het probleem?

“Er lijkt geen speld tussen te krijgen”, schrijft Bettie.

Desalniettemin bekroop haar “een gevoel van onbehagen”.

Zo bezien blijkt Roelofs provocatie geslaagd.

Al dan niet ironisch, verleidde hij Bettie immers tot kritisch denken.

En mij tot íets minder sterke brillenglazen ;-)

Mári Glas (1968)

Humor komt voort uit Ernst

Meningen: je staat erbij en je kijkt ernaar.

Hoewel ik geen professor ben, verkondig ik liever een theorie.

Bijvoorbeeld dat ware humor – niet te verwarren met leedvermaak! - per definitie voortkomt uit diepe ernst.

Neem ‘Alleen maar nette mensen’ van Robert Vuijsje.

De commentaren op deze roman vallen grofweg in twee groepen uiteen.

Serieuze critici noemen het veelbesproken boek ‘ongemakkelijk’ of ‘confronterend’.

Anderen benadrukken massaal het ‘hilarische’ ervan.

Vooral de damesbladen schijnen de achterliggende ernst en zelfs wanhoop van het boek niet op te merken.

Maar hoe erg is dat?

Neem u in acht voor degenen, die uw scherts niet begrijpen; zij begrijpen uw ernst stellig nog minder. (Salomon Baer-Oberdorf, 1870-1940)

Vuijsje vertelt zijn verhaal zó, dat minder intellectuele lezers tenminste zijn ‘scherts’ waarderen.

De rest komt later, misschien.

Toch denk ik niet dat Vuijsje vooral grappig heeft willen zijn.

Hij kon niet anders, gezien zijn onverholen maatschappijkritiek.

Er is immers geen markt voor diepe ernst.

Humor komt voort uit ernst (refrein).

In den beginne was alles vrolijk.

Tot die (uitgekauwde!) verboden vrucht.

Die, op termijn, onvermijdelijk geconsumeerd moest worden.

Tenminste door wie weigerde stom te zijn, stekeblind, en doof bovendien.

Zoals Eva.

Eva had een vriendje, dat ik Ernst noem.

Goed bewaard geheim: Ernst wás de verboden vrucht.

Maar (stoute!) Eva consumeerde hem.

Aldus ontstond schijnbaar achteloos, bij wijze van genade, de humor.

Onmiskenbaar een liefdesbaby.

Vijgenblad voor gevoeligen, die zich desondanks begeven onder de mensen.

(refrein)

Ik denk aan onze familievriend, Sal Garim.

Geen geboren schrijver.

Maar als je hem ziet, dan moet je lachen.

Al is het maar door zijn ogen.

Humor: filosofische allure; de allerindividueelste expressie van de diepste Ernst.

Ooit riep mijn destijds vijftienjarige zusje Ira huilend uit: “Jullie vinden Sal alléén maar leuk omdat hij zo grappig is!”.

Maar bestaat er een groter compliment?

Mila Gras-Glas