Architect en socioloog Mári Glas (1968) buigt zich over noodlijdende vraagstukken in wetenschap en samenleving. Onder zijn redactie schrijven zijn (half)zussen Rémi ('55), Lis ('57), Mila ('68) en Ira ('83) Glas op hun Eigen Wijze met hem mee, over zelfgekozen onderwerpen. Waar het langer moet, laten zij hun ideeën rijpen op eikenhout en vullen hun eigen blogs hiermee. Waar het korter kán schenken zij hieruit gezamenlijk een Glaasje, van maximaal 300 milliliter, oftewel 300 woorden. Proost!


Posts tonen met het label ongelijkheid. Alle posts tonen
Posts tonen met het label ongelijkheid. Alle posts tonen

zaterdag 24 november 2018

Birò-boycot of Birò-revolutie? We moeten kiezen!



Van links naar rechts: Birò Urban, Birò Limited Edition,
Connie's Creative Car Concept (CCCC)

Tot voor kort zag ik ze aan voor hippe uitvoeringen van zo'n 45km-autootje voor gehandicapten.
Soms een gevaar op de weg, maar gelukkig tamelijk zeldzaam.

Totdat - op het fietspad - een rank, zwart wagentje toeterend voorbij scheurt, om uit te wijken op de stoep en, vlak vóór een andere (irritant trage) fietser, weer op het fietspad te belanden.
De reclameslogan op de zijkant - iets met 'doen' - doet een beroeps-ondernemer vermoeden.
Met het laatste restje groen licht verdwijnt hij uit zicht.

Enkele jaren geleden wilde je nog niet dood gevonden worden in zo'n 45km-wagentje.
Hoe kon dit gebeuren?


Bommel's Oude Schicht
(lijkt wel een beetje op de 
Birò)

'Birò' heet het ding, lees ik, en is even hip als omstreden.
Parkeren op de stoep wordt vermoedelijk snel verleden tijd, tenminste in Amsterdam.
Maar de ervaring met scooters leert dat het niet eenvoudig zal zijn om ze van het fietspad te krijgen.
Want op de rijbaan belemmeren ze de doorstroming, en dát is onacceptabel.

Eerst moeten er dus dodelijke ongelukken gebeuren.
Met het allernieuwste model gaat dat beslist lukken:


Het nieuwste type, Birò Bold Set,
kan 60km per uur.
 

Gisteren scheurde er weer eentje rakelings langs me heen, met die voor beroeps-ondernemers zo kenmerkende 'sportieve' rijstijl.
Want de Birò blijkt niet bepaald goedkoop.
Maar volgens De Volkskrant vervangen gewone Amsterdammers hun auto inmiddels helemaal door de, veel wendbaarder, Birò.
Na aftrek van parkeerkosten en belastingen kom je uiteindelijk zelfs goedkoper uit.

Niets mis natuurlijk met kleine, weinig vervuilende autootjes.
Maar we moeten kiezen:
1) Als de bliksem ons complete wagenpark vervangen door Birò-achtigen: vrachtverkeer apart en bomen op parkeerplaatsen.
Zijn we meteen van die wegverbredingen af! 
2) Of een - in verband met de eerdergenoemde doorstroming nauwelijks uitvoerbare - Birò-boycot voor zowel fietspaden als stoepen. 

Maar vermoedelijk zal onze moderne alleenheerser, De Economie, voor deze nieuwste grootstedelijke tweedeling een oogje dichtknijpen.
Bairònnen en de rest: net als vroeger!

Mári Glas (1968)

donderdag 15 november 2018

'Ondernemer'... En doet u verder nog iets?

'Als je voor jezelf wilt beginnen heb je twee banen: je eigenlijke werk én het ondernemen', waarschuwde een vriend, toen ik voor mezelf begon.
Dat was niet overdreven.

Wel kun je twee soorten ondernemers onderscheiden.
Sommige ondernemers doen of maken iets en verkopen dit vervolgens zelf (zonder personeel).
Andere, Ondernemers, zien het Ondernemen als core business.
De laatsten presenteren zichzelf vooral als 'Ondernemer'. 
In lifestyle programma’s zie je het vaak: zij is 'interieur-stylist', hij 'ondernemer'.

Beroep: ondernemer. 
Dan slaat mijn fantasie op hol!
Verkoopt de man kunstpenissen? 
Inlegzooltjes?

Vroeger noemden we zo iemand een handelaar.
'Gewoon even doen': dat type.
Hoewel niet - tenzij voor de show - met eigen handen.
Want het schilderen, kweken, verbouwen, verzorgen of ontwerpen wordt door anderen gedaan.
Kortom: ‘De’ ondernemer ondernéémt, punt uit.
Dondert niet hoe, wat, waartoe of waarmee.

Langzamerhand lijkt een nieuwe maatschappelijke tweedeling te ontstaan: de (beroeps)Ondernemers, en de rest (eerdergenoemde zzp-ers inbegrepen).
Onkruid vergaat niet: de beroepsondernemer begint gewoon een nieuw avontuur, zodra een eerder initiatief minder kansrijk blijkt.

Kwestie van lef!
(Neo)liberalen willen ‘ons land’ dan ook bouwen op Ondernemers.
Want Ondernemers durven risico te nemen.
Ondernemers zijn geboren 'winners'.
Hun kinderen heten 'Rover' of 'Nero'. 
Kortom: een nieuwe elite waar je bij wilt horen!

Maar er is ook een andere kant. 
In 'Schone Schijn' volgt Fleur Amesz beroeps-Ondernemer Serge, een man die letterlijk ten koste van alles - gezin, drie kinderen - moet en zál ondernemen.
Zo is de wasmachine al jaren stuk.
Torenhoge schulden stapelen zich sinds tien jaar op.
Maar Serge zelf lijkt van elastiek.
Niets blijkt hem teveel: van criminaliteit (bijna) tot godsdienstige bekering (helemaal).

Nu begrijp ik waarom beroepsondernemers vooral in lifestyle-programma’s oververtegenwoordigd lijken.
Zonder juiste postcode, gloednieuw pak of snelle auto 'wek je immers geen vertrouwen’.

Beroeps-Ondernemers: een klasse apart.
Maar Neerlands básis?! 

Mári Glas (1968)

maandag 24 juli 2017

Dialogisch DraagVlak (DDV): tegenwicht tegen VVD

Gisteren schreef ik over de mysterieuze aantrekkingskracht van de VVD.
Oppervlakkig beschouwd lijkt een VVD-stem vooral ingegeven door rationele, economische overwegingen. 
Maar Nederland herbergt véél meer VVD-stemmers dan winnaars (financieel onkwetsbaren).
Vermoedelijk lieten veel VVD-kiezers zich verdoven door een (fatale) cocktail van zelfoverschatting - zelfidentificatie met een (onbereikbare?) financiële elite - en wensdenken.

Helaas is de psychologie van kiezers lastig te beïnvloeden. 
Baas in eigen (onder)buik, zullen we maar zeggen.
We moeten het dus hebben van Nederlanders die welbewust kiezen voor solidariteit.
Zij stemmen vooral op linkse partijen: GroenLinks, SP, PvdA en PvdD.
Maar ook hier blijkt de onderbuik een deuntje mee te rommelen, ondanks de betrekkelijk geringe programmatische verschillen.
Zo verklaarde een GroenLinkser uit onze vriendenkring onomwonden "een hekel" te hebben "aan SP-ers".

Hoewel liberalen onderling nóg meer verschillen, vinden zij elkaar uitgerekend in hun onderbuikgevoelens.
Maar links - eensgezind in een rationele kijk op de samenleving - lijkt daarentegen juist door onderbuikgevoelens te worden verdeeld.
Jammer, want samen streven linkse partijen de VVD voorbij.

De socioloog Richard Sennett pleit nadrukkelijk voor samenwerking.*
Hiertoe onderscheidt hij twee soorten debat: dialectisch en dialogisch.
Een dialectisch debat streeft naar sympathie, synthese en gemeenschappelijk begrip.
Een dialogisch debat is minder veeleisend en beoogt te luisteren mét behoud van onderlinge verschillen.
Kortom: inclusief de vrijheid om een boodschap in de eigen woorden te herhalen.
In de woorden van Sennett: "in de echo worden de bakens verzet".
Een treetje hoger, dat wel.
Zo kunnen wereldwijze, hippe GroenLinksers tóch aan tafel met minder bruisende, lageropgeleide SP-ers.

Nadeel: de dialogische benadering is gevoeliger voor gedonder.
Maar stel je eens voor: de "elite" en de "boze witte mannen", onvermoeibaar ideeën uitwisselend op het "Dialogisch DraagVlak" van één gemeenschappelijke, ruimdenkende partij, de DDV.
Met wederzijdse nieuwsgierigheid als voornaamste bliksemafleider.

DDV en VVD: op naar de finale!

Mári Glas (1968)


* Richard Sennett, "Samen. Een pleidooi voor samenwerken en solidariteit", 2012

zondag 23 juli 2017

Leven doet hopen, maar kies wél bewust!

Al jaren en jaren is de VVD de grootste partij.
Gevolgen: snel toenemende ongelijkheid, uitgeholde publieke voorzieningen, natuur en cultuur verpatst en uitgemolken. 
Nog even en ons laatste (openbaar toegankelijke!) natuurgebied is er ook geweest.
Maar de partij is democratisch gekozen.
Kiezers: wie zijn jullie en waarom doen jullie jezelf dit aan?

Volgens filosoof Alain de Botton neigen mensen ertoe om zich met winnaars te identificeren.
Vanuit optimisme en/of zelfoverschatting negeren ze de statistische werkelijkheid en/of beschouwen zichzelf als de kansrijke uitzondering:
Een zekere mate van financiële kwetsbaarheid oftewel loser zijn, is statistisch gezien de norm. […] In loserslanden zijn kiezers zo vriendelijk dat ze ervan uitgaan dat ze losers zijn en zullen blijven en daarom proberen ze de omstandigheden zo prettig mogelijk te maken. […] De vraag is of we stemmen voor een samenleving die een afspiegeling is van onze statistische werkelijkheid. Door te aanvaarden dat we welhaast zeker losers zijn en losers zullen blijven, kunnen we […] samenspannen om in een samenleving te wonen waarin de consequenties van ons falen heel wat minder erg zijn.*
Oftewel: de kans dat u, lezer, op dit moment een winnaar bent - dat wil zeggen: duurzaam immuun voor financiële kwetsbaarheid - is statistisch gezien zeer klein.
Toch wilde u wellicht, met uw partijkeuze, voor de zekerheid alvast uw (verhoopte) uitzonderingspositie en/of winst bevoordelen.

Hoop doet leven, zegt men.
Maar volgens James Baldwin is het andersom:
I can't be a pessimist because I'm alive. To be a pessimist means that you have agreed that life is an academic matter. So I'm forced to be an optimist.**
Leven doet hopen dus, en dat is maar goed ook.
Want leven is natuurlijk geen kwestie van cijfers of statistiek.
Maar stemmen, idealiter, wel.
Niets mis dus met gezond egoïsme, maar houd wél je hoofd erbij!


Mári Glas (1968)

* Alain de Botton, de Volkskrant, 15 juli 2017
** James Baldwin in de documentaire "I Am Not Your Negro"

dinsdag 16 mei 2017

Vroeger was . d e . t o e k o m s t . beter

In zijn (mini)serie “Vroeger was alles beter” vergeet mijn broer het belangrijkste: vroeger was onze toekomst beter.

Voor mijn generatie betekent vroeger: de jaren zeventig.
Deze milliseconde in de wereldgeschiedenis blijkt, achteraf gezien, uniek.
Nou ja: in het vrije West-Europa.
Misschien uitsluitend te vergelijken met het Athene onder Perikles.
Dat wil zeggen: voor de vrije(!) mánnen.

Wijwoonden destijds aan de rand van de Amsterdamse Bijlmermeer.
Niet bepaald een plattelandsidylle, maar gelukkig evenmin in “zo’n” flat.
Ondanks het overdreven aandoende medelijden van Friese familieleden was het daar, voor ons kinderen, lang niet gek.
Parkeerkuilen, brede stoepen, sloten en massa’s “opgespoten land” en dijkjes om te ravotten.
“Lelijke” eenden in alle kleuren van de regenboog.

Vooral onze jongste leerkrachten waren fantastisch: 
die legendarische babyboomers.
Enthousiaste dromers en idealisten, rebellen en artistiekelingen.
Ze rotzooiden maar wat aan – met een kunstenaar als schoolhoofd! – en juist dáárom was het onderwijs nooit eerder zo inspirerend.
Twintig kinderen per klas, dat hielp natuurlijk wel.
Alles zou alléén maar beter worden, meenden wij.

Enfin, we weten hoe het is afgelopen.
Inmiddels pleegden enkele favoriete leraren zelfmoord.
Anderen – verstandig geworden! – rentenieren.
Zelfs de jongste leraren van mijn dochter heten geen Jan, maar Jansen (meneer!).

Toch herinner ik me hardnekkig een periode:
die welzijn niet aan louter welvaart mat, ons toekomst gaf als eeuwig onderpand.*
Om de woorden van een dichter nog maar eens te lenen.**

Maar het bleek een kaartenhuis, wiebelend op een gasbel.
Inmiddels zijn deskundigen het eens: oorlog is dé grote gelijkmaker.
Die hoopvolle seventies blijken dan ook vooral de erfenis van een gruwelijke wereldoorlog.
Cynisch nietwaar?

De ongelijkheid neemt nu alweer decennialang elke dag toe.
Klimaatverandering én de zesde grote extinctiegolf hangen als een zwaard boven ons hoofd.
Zelfs ons “eeuwig onderpand”, de toekomst van niets minder dan onze planeet, staat op het spel.

Mila Gras-Glas (1968)

* Frans Hoppenbrouwers, “Dorp in vogelvlucht”
** Zie ook: Mila Glas-Gras, “De dichter en de Paradijstheorie”

donderdag 4 mei 2017

Hedendaags feminisme: dienstplicht voor vrouwen

Wim Daniëls memoreert de “forse offers” van het vrouwenlichaam.*
Aanleiding is de overgang.
Eerder beschreef Daniëls, met gynaecoloog Dick Schoot, het menstruatieproces, door hen “maandelijkse kermis” genoemd:
met steeds weer de aanloop ernaartoe, de kermis zelf en de afbraak ervan, dertig, veertig jaar lang. En de vrouw loopt daarbij nooit rond op de kermis en zit niet in de attracties, maar is een omwonende. Ze heeft er alleen de lasten van.
Ach, ‘t is niets. 
Gewoon de soort een beetje in stand houden!
Maar volgens Daniëls moeten mannen beseffen dat 
de draaglast voor mannen nul is. Nul, nul, nul, enzovoort.
Te beginnen met onze CDA-lijsttrekker, wat mij betreft.
Want Buma pleit voor maatschappelijke dienstplicht.
Oók voor vrouwen!

Qua vrouwenemancipatie loopt Zweden, waar de in 2010 afgeschafde dienstplicht onlangs weer werd ingevoerd, natuurlijk voorop.
Want volgens de regerende Sociaaldemocraten én Groenen dient de hedendaagse dienstplicht “genderneutraal” te zijn!**
Maar voor de zekerheid stemde ook de Nederlandse ministerraad alvast in met het voorstel om nu ook 17-jarige meisjes(!) op te roepen voor de – gelukkig sinds 1997 buiten werking gestelde maar met een simpel Koninklijk Besluit te reactiveren! – militaire dienstplicht.
Net als voor de Zweden weegt “gelijke behandeling van beide seksen nu zwaarder”, aldus minister Hennis.***

Met als lichtend voorbeeld Eritrea, dat geheel op (levenslang!) dienstplichtigen draait.
Om die reden bestaat het land volgens Eritrea-expert Binyam Andebrhan**** uitsluitend op papier.
Zo plaatsen onderwijzers elke ochtend hun handtekening, om vervolgens betaalde(!) privélessen te geven aan kinderen van hoge militairen of criminelen.
Ook daar begon de "genderneutrale" mishandeling met emancipatie.****
Vrouwen wilden ook!

Moderne emancipatie: naast bovengenoemde lichamelijke belastingen, een nog altijd onevenredig hoog(!) aandeel in huishouding, kinderverzorging én mantelzorg nu óók nog enkele jaren(!) dwangarbeid voor de staat.
Niet toevallig was één van de intelligentste feminsten aller tijden, Germaine Greer, géén voorstander van “gelijkheid”.

Mila Gras-Glas (1968)

* Wim Daniëls, "Waarom mannen dit artikel moeten willen lezen", NRC, 29 april 2017
** de Volkskrant, “Militaire activiteiten Rusland in Baltische regio: Zweden voert dienstplicht weer in”, 2 maart 2017-05-01
*** de Volkskrant, “Militaire dienstplicht geldt nu ook voor vrouwen”, 24 februari 2017
**** Binyam Andebrhan, Landendag Eritrea, georganiseerd door Vluchtelingenwerk Nederland, Utrecht, 7 april 2017

zaterdag 29 april 2017

Een Rommeldams Dilemma

In mijn straat, in het Oude Noorden van Rotterdam, ligt rommel.
Troep.
Teringzooi.
Soms vliegen de restanten van Mac Donalds-maaltijden zó uit een autoraampje.
Van mijn buren zelfs.
Keurig ingepakt, dat wel.
In zo’n eco-kleurig papieren mini-tasje.

Uit hoeveel onderdelen bestaat een Mac Donalds-maaltijd, inclusief wegwerpservies en dito bestek?
Dát weet je zodra de meeuwen komen.

Meteen oprapen is dus wel zo handig.
Zo was tenminste mijn instinctieve reactie.
Maar terwijl ik bukte twijfelde ik al.
Stiekem gluurde ik omhoog.
Stonden ze daar nou, achter de gordijnen?
“Pas op je hoofd buurman, daar komt nóg een vuilniszakkie”.
Ik lijk wel gek, dacht ik: ik ben hun dienstbode niet!

Vervolgens vroeg ik advies, aan mede-Rommeldammers.
Wat zou jij doen?
Volgens sommigen zou je wel gek zijn, om andermans teringzooi op te ruimen!
Maar in participatiekringen bleek het “Gij zult zwerfvuil rapen” de eerste van een reeks ongeschreven Geboden.
De vraag van wie de rommel afkomstig was leek er eigenlijk helemaal niet meer toe te doen.
“Het ligt er toch? Pak een bezem en doe wat gedaan moet worden!”, aldus een participatieprofessional met een indrukwekkende staat van dienst.

Van de weeromstuit gingen mijn hakken in het zand.
Al las ik ergens dat een blijmoedige Haarlemmer elke week twee uur op pad gaat, met vuilniszak en papierprikker.
En niet ééns uitsluitend in zijn eigen buurt!
Maar in Haarlem spreken ze ABN.
In Haarlem, zo stelde ik me voor, kun je na twee uur prikken zelfvoldaan op huis aan.
“Mijn stad is schoon”.
En, niet onbelangrijk, "ík ben een goed mens".
Maar in Rotterdam krijg je van je eigen straatje al een burnout.
Toch?!

Toegegeven: ik probeerde beiden.
Beurtelings, afhankelijk van mijn stemming.
Eindelijk ben ik er nu uit: opruimen geeft méér gemoedsrust.
Mits NIET dwangmatig.
Dát moet er wel bij, in Rommeldam.

Mári Glas (1968)

dinsdag 25 april 2017

Hedendaags grauw: ongelukkig op je eigen wijze!

Op de radio: in afwachting van de Franse verkiezingsfinale “peilt Wilfred de Bruijn alvast de stemming onder Franse arbeiders”.*
“Gaat de werkeloze klasse linksom of rechtsom?” luidt, vervolgens, de hamvraag.
Dit suggereert dat deze – niet nader gespecificeerde! – onderklasse hét verschil zal maken.
Onvoorspelbaar, maar uiterst riskant gepeupel dus, 
dat mogelijk Frankrijk – en daarmee Europa! – in het verderf zal storten.

Maar gaat het nou om arbeiders, of om werkelozen?
Eind 2016 bedroeg het Franse werkeloosheidspercentage 9,6%.
Een aanzienlijk percentage, maar niet groot genoeg om de verkiezingsuitslag te domineren.
Waarschijnlijk bedoelen ze arbeiders én werkelozen.
Inclusief working poor.
Gewoon nette mensen eigenlijk.
Alleen geen wínnaars (niet rijk).
Dat is alweer een héél ander verhaal.

Bovendien lijkt “linksom of rechtsom” niet langer de kernvraag.
Het Financieel Dagblad** is dan ook genuanceerder: de links-rechtstegenstelling heeft zijn langste tijd gehad.
Pessimisten lijken zich nu te verzetten tégen optimisten.
Of, net als in de VS, plattelanders tégen stedelingen, sedentairen tégen cosmopolieten, lageropgeleiden tégen hogeropgeleiden (“elite”), natiestaten tégen globalisering.
Want tegenwoordig is het rechte pad al heel wat!

Gelukkig heeft Nieuwsuur cijfers*** over de Amerikaanse verkiezingen.
Ook(!) onder hogeropgeleiden stemde 45% op Trump.
Het armste (eenderde) deel (≤50.000 dollar) stemde vooral op Clinton.
Van het rijkste (tweederde) deel koos 49% voor Trump, en 47% voor Clinton.

Kortom: het gepeupel – “arbeiders” dan wel “werkelozen” – blijkt, in meerderheid, best verstandig.
Bijna de helft(!) van de hogeropgeleiden daarentegen lijkt het spoor behóórlijk bijster.
En vooral: pakweg de helft van de “rijkere” Amerikanen!

Ziedaar de échte (belangen!)tegenstelling: rijk versus arm.
Zoals Tolstof schreef: 
“Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, maar elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze”.
Zo blijkt het grauw inmiddels kleurrijk.
En verstandiger dan de bovenlaag!

Hedendaags gepeupel: geen peil op te trekken?!
Toch wel.
"Van die bank af!"
Maar op verkiezingsdag éven niet.
Véél te links!

Mári Glas (1968)

* Radio 4, 24 april 2017
** Kleis Jager, Financieel Dagblad, 25 april 2017
*** Nieuwsuur, 15-11-2016