Gevolgen voor Ons Land? Klimaatverandering en de in-group

Astronauten benadrukken: onze planeet is kwetsbaar.

Verkassen zit er (voorlopig) niet in.

Vanuit de ruimte realiseer je je pas dat de dampkring, naar verhouding, een uienschilletje is.

Binnen die oneindige, koude, onherbergzame en radioactieve leegte blijkt Moeder Aarde een unicum.

Dat kúnnen we natuurlijk zelf ook best bedenken.

Maar helaas laat het (collectieve) menselijke brein het hier afweten.

Wetenschappers breken zich het hoofd: hoe krijgen we alle benodigde neuzen dezelfde kant op?

Het heeft vast iets te maken met het fenomeen in-group.

Wie argeloze passanten een microfoon voorhoudt en begint over ‘het klimaatprobleem’ krijgt, afhankelijk van de vraagstelling, uiteenlopende reacties.

Inclusief de telkens terugkerende vraag: wat betekent klimaatverandering voor Ons Land?

Oftewel: voor mij en mijn naasten?

Als het over (hoog) water waren Wij natuurlijk altijd al een kwetsbaar landje.

Voor droge voeten móesten onze voorouders de koppen wel bij elkaar steken.

Zo is ons beroemde (of beruchte?) poldermodel voortgekomen uit onze gezamenlijke strijd tegen het water.

Dankzij Dijken en Deltawerken wonen we veilig, soms vier tot zes meter onder zeeniveau.

Het geheim?

De strijd tegen het water ging ons allemáál aan.

Ons collectieve geheugen stroomde, bij wijze van spreken, over van de watersnoodrampen.

Maar klimaatverandering is nieuw.

Misschien dat een enkele stakker in Bangladesh al natte voeten heeft, maar in Ons Land zijn de dijken voorlopig sterk genoeg.

Met die droogte zal het hier, voorlopig, óók wel loslopen.

In 1976 was het immers nóg droger!

Voor sociologen op zoek naar oplossingen is de in-group misschien wel de grootste uitdaging.

Dieren horen daar vanzelfsprekend niet bij, laat staan bomen.

Zelfs voor medemensen zijn de kansen minimaal.

Gewoonlijk beperkt de in-group zich tot familie, clan, kleur, wijk of, in het gunstigste geval, landgenoten.

Kortom: een flinke muur (dijk) om Ons Land en die klimaatverandering gaat voorlopig aan óns voorbij.

Hopen we!

Rémi Glas (1955)

Lakmoesproefje voor (echte) vriendschap

Echte vriendschap is feestelijk.

Je hart springt op als hun deurklop klinkt.

Even uit de (onvermijdelijke) dagelijkse dosis onverschilligheid, onbegrip, middelmatigheid, saaiheid, vooringenomenheid, fatalisme, goedgelovigheid, benepenheid, kortzichtigheid en lafheid

Voor wie geestelijk nog in leven is, werkt vriendschap als balsem voor de ziel.

Essentieel is humor: onafscheidelijke metgezel van de diepste ernst.

Vriendschap is kennen.

Ben je bang dat vrienden jou zullen doorzien?

Op je hoede zelfs?

Kappen!

Vriendschap is vruchtbaar.

Volgens de econoom Tomáš Sedláček komen álle essentiële veranderingen in de wereld voort uit vriendschap.

Eindelijk brengen geestverwanten ontluikende ideeën tot wasdom die al een eeuwigheid, met talloos veel miljoenen, doelloos rondzweven.

Vriendschap is een vorm van liefde.

Je moet een beetje van je vrienden houden.

Bijvoorbeeld van hun manier van praten, lachen, lopen, kijken, redeneren of schrijven.

En, bovenal, van de onvermijdelijke keerzijde van hun mooie eigenschappen.

Want elk voordeel “heb” z’n nadeel.

Kortom: om lastiger kantjes te verdragen is enige vorm van liefde nodig.

Inclusief een lichamelijk element.

Maar aantrekkelijk of lichamelijk topfit hoeft een vriend natuurlijk niet te zijn.

Geen zorgen dus als je oud en/of gebrekkig bent, vaal, zwaarlijvig of uitgezakt.

Vrienden hoeven niet perfect te zijn.

Je wilt ze kennen, zoals ze zijn.

Maar fysieke afkeer is dodelijk.

Want je zit bij elkaar en je praat, urenlang.

Kleed je dus - ook (juist) voor je vrienden - met alle stijl die je in je hebt.

Máák er iets van.

Want vrienden zijn het waard.

Vriendschap is gelijkwaardig.

Hoed je dus, bovenal, voor bereidwillige hulpverleners.

Voor vrienden dus die zich, al dan niet “vanuit professionele ervaring”, vol (ogenschijnlijk) begrip boven jou stellen.

Want minachting is dodelijk, voor vriendschap.

“In nood leert men zijn vrienden kennen”, zegt men.

Voldoet jouw vriendschap niet aan bovenstaande voorwaarden?

Dan zullen jouw vrienden jou – op enig, bij voorkeur ongelegen, moment – lelijk tegenvallen.

Rémi Glas (1955)

De ik-bak: wat is je probléém?!

“Wat is je probléém met een goed advies?” vroeg iemand.

Dit naar aanleiding van de ik-bak.

Is de ik-bak werkelijk een goed(bedoeld) advies?

Of – zomaar een greep! – vooral:

- Het doelgericht monddood maken van je gesprekspartner?

- Het bagatelliseren van persoonlijke ervaringen en bijbehorende emoties?

- De (plotselinge!) introductie van een competitief element in een ogenschijnlijk vriendschappelijk gesprek?

- Schaamteloos onvermogen om te luisteren?

- Smakeloze opschepperij, nota bene naar aanleiding van andermans falen?

Ter illustratie een joekel van een ik-bak uit de Volkskrant.

Want ook in krantencolumns duikt de ik-bak steeds vaker op.

Zoals bij Willem van Oostvoorn, personal coach.*

“Sociale tegenwind” heet onderstaande PR-kolom:

Wat ik niet doe, is jammeren over hoe oneerlijk het allemaal is geweest dat ik vanwege mijn afkomst, sociale status en accent allemaal kansen niet heb gekregen.[...] Ik heb er gewoon wat van gemaakt. Door een beetje door te zetten wanneer het tegenzat. Door wat extra hard te lopen om in de pas te kunnen blijven met mijn meer gefortuneerde [...] concurrenten.[...] Ik weiger naar de omgeving te wijzen als oorzaak voor mijn eigen onvermogen. [...] Wat je zelf volgens mij moet doen, is je erlangs vechten. Tanden op elkaar en niet mauwen. Je hebt een 'bad deal' gekregen van God, je ouders, Allah, de media of het lot. Het zij zo. Get used to it, suck it up en maak wat van jezelf. Of niet. Maar hou op met dat gejammer. Dat maakt je zwakker.

Je zult zo’n coach hebben!

De teneur: “sociale tegenwind” heeft altijd bestaan.

Niet “zeuren”, dus(?!), en iets “van jezelf maken”.

Een drogreden, dat wel (traditie-argument).

Maar sociale veerkracht heeft toch óók altijd bestaan?!

Nou ja, tot voor kort.

Want protest heet nu zwakheid.
Collectief verzet is vleugellam gemaakt door het almaar dwingender(!) gebod tot individuele veerkracht.

Mantra:

You can do it!

Yes you can!

Rémi Glas (1955)

* Willem van Oostvoorn, “Sociale tegenwind”, de Volkskrant, p.26, 21 december 2016.