Menopauzale vrouw draagt aantoonbaar bij aan opwarming aarde

Cambridge (Massachusets), 18 augustus 2023

Vrouwen in de overgang verhogen hun directe omgevingstemperatuur en dragen daarmee significant bij aan de opwarming van de aarde. Afhankelijk van hun concentratie kan de temperatuur in hun directe omgeving stijgen met enkele graden Celsius.

Amerikaanse wetenschappers plaatsten honderd menopauzale vrouwen met overgangsklachten, waaronder opvliegers, een dagdeel in een goed geïsoleerde ruimte van 1500 kubieke meter met een omgevingstemperatuur van 21 graden Celsius. Een controlegroep van honderd vrouwen tot veertig jaar bracht de ochtend onder dezelfde omstandigheden in een identieke ruimte door. Na afloop bleek de omgevingstemperatuur rondom de menopauzale vrouwen met 1,856 graden Celsius gestegen tot 22,856 graden. De temperatuur in de andere ruimte steeg met 0,675 graden: een significant verschil.

‘Dit is goed nieuws’, aldus hoogleraar gynaecologie Geraldine Ebbetje, ‘Het blijft moeilijk om onderzoek naar opvliegers gefinancierd te krijgen. We weten er dus nog te weinig van. Ondertussen tobben wereldwijd vele vrouwen met deze klachten. Bestaande hormoontherapieën zijn niet zonder risico. Hopelijk dragen deze resultaten er toe bij dat onderzoek naar overgangsklachten eindelijk serieus genomen wordt. De opwarming van de aarde gaat ons immers allemaal aan’.

Nederlandse politici reageren gematigd enthousiast. 

‘Het is een kwestie van bewustwording’, aldus VVD-politicus Herald Ufter, ‘Als we ons realiseren hoezeer deze maatschappelijke groep bijdraagt aan een van de grootste uitdagingen van onze tijd, wordt het ook in Nederland de persoonlijke verantwoordelijkheid van middelbare dames om van bestaande hormoontherapieën gebruik te maken. Hormoontherapie komt hun deelname aan het arbeidsproces bovendien ten goede.’

Zelfs GroenLinks politicus Andersz IJds is voorzichtig positief. 

‘Het blijkt nu eenmaal lastig om de grote vervuilers aan te pakken, hoe hoog wij dit als partij ook op de agenda hebben staan. Om onze klimaatdoelen te halen is onderzoek naar andere mogelijke oorzaken dan ook noodzakelijk. We moeten echt alles op alles zetten op dit moment’.

Mila Glas (1968)

Gevolgen voor Ons Land? Klimaatverandering en de in-group

Astronauten benadrukken: onze planeet is kwetsbaar.

Verkassen zit er (voorlopig) niet in.

Vanuit de ruimte realiseer je je pas dat de dampkring, naar verhouding, een uienschilletje is.

Binnen die oneindige, koude, onherbergzame en radioactieve leegte blijkt Moeder Aarde een unicum.

Dat kúnnen we natuurlijk zelf ook best bedenken.

Maar helaas laat het (collectieve) menselijke brein het hier afweten.

Wetenschappers breken zich het hoofd: hoe krijgen we alle benodigde neuzen dezelfde kant op?

Het heeft vast iets te maken met het fenomeen in-group.

Wie argeloze passanten een microfoon voorhoudt en begint over ‘het klimaatprobleem’ krijgt, afhankelijk van de vraagstelling, uiteenlopende reacties.

Inclusief de telkens terugkerende vraag: wat betekent klimaatverandering voor Ons Land?

Oftewel: voor mij en mijn naasten?

Als het over (hoog) water waren Wij natuurlijk altijd al een kwetsbaar landje.

Voor droge voeten móesten onze voorouders de koppen wel bij elkaar steken.

Zo is ons beroemde (of beruchte?) poldermodel voortgekomen uit onze gezamenlijke strijd tegen het water.

Dankzij Dijken en Deltawerken wonen we veilig, soms vier tot zes meter onder zeeniveau.

Het geheim?

De strijd tegen het water ging ons allemáál aan.

Ons collectieve geheugen stroomde, bij wijze van spreken, over van de watersnoodrampen.

Maar klimaatverandering is nieuw.

Misschien dat een enkele stakker in Bangladesh al natte voeten heeft, maar in Ons Land zijn de dijken voorlopig sterk genoeg.

Met die droogte zal het hier, voorlopig, óók wel loslopen.

In 1976 was het immers nóg droger!

Voor sociologen op zoek naar oplossingen is de in-group misschien wel de grootste uitdaging.

Dieren horen daar vanzelfsprekend niet bij, laat staan bomen.

Zelfs voor medemensen zijn de kansen minimaal.

Gewoonlijk beperkt de in-group zich tot familie, clan, kleur, wijk of, in het gunstigste geval, landgenoten.

Kortom: een flinke muur (dijk) om Ons Land en die klimaatverandering gaat voorlopig aan óns voorbij.

Hopen we!

Rémi Glas (1955)

Vroeger was . d e . t o e k o m s t . beter

In zijn (mini)serie “Vroeger was alles beter” vergeet mijn broer het belangrijkste: vroeger was onze toekomst beter.

Voor mijn generatie betekent vroeger: de jaren zeventig.

Deze milliseconde in de wereldgeschiedenis blijkt, achteraf gezien, uniek.

Nou ja: in het vrije West-Europa.

Misschien uitsluitend te vergelijken met het Athene onder Perikles.

Dat wil zeggen: voor de vrije(!) mánnen.

Wijwoonden destijds aan de rand van de Amsterdamse Bijlmermeer.

Niet bepaald een plattelandsidylle, maar gelukkig evenmin in “zo’n” flat.

Ondanks het overdreven aandoende medelijden van Friese familieleden was het daar, voor ons kinderen, lang niet gek.

Parkeerkuilen, brede stoepen, sloten en massa’s “opgespoten land” en dijkjes om te ravotten.

“Lelijke” eenden in alle kleuren van de regenboog.

Vooral onze jongste leerkrachten waren fantastisch: 
die legendarische babyboomers.

Enthousiaste dromers en idealisten, rebellen en artistiekelingen.

Ze rotzooiden maar wat aan – met een kunstenaar als schoolhoofd! – en juist dáárom was het onderwijs nooit eerder zo inspirerend.

Twintig kinderen per klas, dat hielp natuurlijk wel.

Alles zou alléén maar beter worden, meenden wij.

Enfin, we weten hoe het is afgelopen.

Inmiddels pleegden enkele favoriete leraren zelfmoord.

Anderen – verstandig geworden! – rentenieren.

Zelfs de jongste leraren van mijn dochter heten geen Jan, maar Jansen (meneer!).

Toch herinner ik me hardnekkig een periode:

die welzijn niet aan louter welvaart mat, ons toekomst gaf als eeuwig onderpand.*

Om de woorden van een dichter nog maar eens te lenen.**

Maar het bleek een kaartenhuis, wiebelend op een gasbel.

Inmiddels zijn deskundigen het eens: oorlog is dé grote gelijkmaker.

Die hoopvolle seventies blijken dan ook vooral de erfenis van een gruwelijke wereldoorlog.

Cynisch nietwaar?

De ongelijkheid neemt nu alweer decennialang elke dag toe.

Klimaatverandering én de zesde grote extinctiegolf hangen als een zwaard boven ons hoofd.

Zelfs ons “eeuwig onderpand”, de toekomst van niets minder dan onze planeet, staat op het spel.

Mila Gras-Glas (1968)

* Frans Hoppenbrouwers, “Dorp in vogelvlucht”

** Zie ook: Mila Glas-Gras, “De dichter en de Paradijstheorie”

LaaTvermogen: de techniek, menstechnisch gezien

De meeste mensen zijn niet zo goed in techniek.

Techniek is “moeilijk”.

Misschien verwachten we er, als leken, daarom teveel van.

Want je kunt het zo moeilijk maken als je zelf wilt.

Bij gebrek aan technische hoogstandjes kún je immers veel doen met bestaande middelen.

Stel dat je pubers wilt laten afwassen.

De binnenshuis aanwezige techniek is even eenvoudig als doeltreffend: stromend water, teiltje, afwasmiddel, afwasborstel, theedoek.

Maar er gebeurt niets.

“Koop een vaatwasser!”, zal een bijdehandje adviseren.

“Gaan jullie die betalen?”, vraag jij.

“Waarom ík?”, zal een brutaaltje antwoorden.

Net als met die opwarming van de aarde eigenlijk.

Voorlopig zouden we een héél eind kunnen komen met reeds beschikbare middelen.

Er is immers haast bij (maden in de vaat!).

Gewoon alvast stoppen met vliegen dus, en/of met vlees eten.

Zonder alle huizen direct hermetisch af te sluiten, komen we met breinaalden al een heel eind.

Warme truien aan, dekentjes, en de kachel – uitsluitend woonkamer en keuken! – op achttien graden.

Maar een (voorlopig, denkbeeldig?) gebrek aan techniek blijkt een fantastisch excuus om nu even niets te doen.

Zijn de middelen er – vaatwasser! – dan steggelen we over de kosten.

Ontbreken ze, dan vestigen wij onze hoop op eventuele(!) toekomstige technieken die ons – tezijnertijd! – zullen redden.

Want techniek is een Geloof geworden.

In de Volkskrant* een artikel over “doenvermogen”.

Volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid blijkt “de” rationele en zelfredzame burger een illusie.

Zélfs hogeropgeleiden schieten tekort, ontdekte men.

"Doenvermogen": 

De vaardigheid om te kunnen plannen, het initiatief te nemen tot de juist actie en niet toe te geven aan verleidingen.*

Vooral de laatste is belangrijk, voor onze planeet.

Het klimaatprobleem blijkt dus, wederom, vooral menstechnisch van aard.

Het ontbreekt óns, feilbare mensheid, aan het benodigde laatvermogen.

Laatvermogen: de vaardigheid om te stoppen met onverantwoorde, belastende activiteiten die we kúnnen missen.

Mila Gras-Glas (1968)

* Hans Wansink, “Hoezo zelfredzaam?”, de Volkskrant, 26 april 2017.

Wonderschone energie: de windmolen en de snelweg

Natuurlijk ben ik vóór schone energie.

Helaas is het aantal smaken beperkt.

Hoe schoon kan energie eigenlijk zijn?

Wonderschoon!

Wat is wonderschone energie?

Het beperken van de CO2-uitstoot is een noodzakelijke, maar helaas onvoldoende voorwaarde voor wonderschone energie.

Oftewel: schone energie is niet schoon genoeg.

Want wónderschone energie heeft betrekking op het gehéle plaatje.

Wonderschoon betekent immers: héél mooi.

Waarom zouden we met minder tevreden zijn?

Over stuwmeren wil ik het niet eens hebben.

Grotere verwoesting van natuur, (cultuur)historisch erfgoed, leefgemeenschappen en landschap is nauwelijks denkbaar.

Gelukkig hebben we in Nederland helemaal geen bergen.

Zonnepanelen dan?

Op de enorme dakvlakken van megaschuren en bedrijfspanden misstaan ze niet.

Minder "wonderschoon" zijn velden vol met zonnepanelen, in lange rijen.

Onder die panelen ontstaat een dor en droog niemandsland: waardevolle landbouwgrond getransformeerd tot West-Europese woestenij.

Terwijl er zóveel werkeloze daken beschikbaar zijn.

Tot slot windmolens.

Op zichzelf niet eens zo lelijk.

Toch slaat de angst mij om het hart, rijdend door de Flevopolder.

Ziet Nederland er straks zó uit?

De Flevopolder was al wat... onherbergzaam.

Maar wie beschermt de oude, harmonieuze, ongerepte landschappen?

Schaal is alles.

Naast moderne windmolens lijken zelfs monumentale Groningse graanschuren wel tuinschuurtjes.

Maar wat is een mooier koppel dan windmolens en snelwegen?
Qua schaal uit hetzelfde milieu, qua richting daarentegen complementair.*

Naast snelwegen lijkt eventuele windmolenoverlast (geluid, slagschaduw) verwaarloosbaar.

Een linkse politieke partij blijkt al een huwelijk voor te bereiden.*

Helaas is de bruidsschat (grond!) nog te klein.
De vader van de bruid (de overheid, eigenaar van aangrenzende grond) werkt voorlopig onvoldoende mee.

Desalniettemin: langs snelwegen vormen windmolens een aanvulling op het bestaande landschap.
Zo wordt de snelwegenstructuur vanuit de verte leesbaar: 

Denkend aan Holland
Zie ik snelle wegen
Traag door oneindig
Laagland gaan,
Rijen ondenkbaar
IJle molenwieken
Op hooge staanders
Langs kanalen staan**

Oftewel: "in een grootsch verband".

Mila Gras-Glas (1968)

* Door mensen aangelegde, grootschalige waterwegen (kanalen) lijken eveneens een geschikte aanleiding voor lintbebouwing van windmolens. Rivieren - oeroude, meanderende landschapselementen - daarentegen niet.
** Vrij naar "Denkend aan Holland", Hendrik Marsman:

Denkend aan Holland Zie ik breede rivieren Traag door oneindig Laagland gaan, Rijen ondenkbaar IJle populieren Als hooge pluimen Aan den einder staan; En in de geweldige Ruimte verzonken De boerderijen Verspreid door het land, Boomgroepen, dorpen, Geknotte torens, Kerken en olmen In een grootsch verband 

Bij brand meenemen: onze planeet

Marianne Thieme zit tien jaar in de Tweede Kamer.

Nieuwsuur* kan er niet aan wennen.

“Geen honden in de Tweede Kamer”, schamperde ooit een bekende nieuwslezer.

“Luxe verschijnsel”, aldus een ander.

Is Trump, eveneens tegen TTIP, wellicht haar “bondgenoot”?

Welnee, Trump is een “isolationist”, aldus Thieme.

In beeld komt een dierenliefhebber/zwevende kiezer (PvdD/PVV).

Hebben deze partijen wellicht raakvlakken?

Jazeker: weerzin tegen het doden van damherten.

Ik pak mijn stemwijzer-uitslag van de laatste landelijke verkiezingen erbij.

Hoewel dierenwelzijn hierin nauwelijks een issue is, staat de PvdD met stip op één:

Ira's uitslag Stemwijzer 2012, 
Tweede Kamer verkiezingen

Dan een gedeelde tweede plaats voor alle linkse partijen.

De overlap met PVV betreft zéker niet de PVV-speerpunten.

Want Thieme deelt hun afkeer van immigranten nadrukkelijk niet.

Waar stáát de PvdD eigenlijk, vraagt Nieuwsuur?

Erbuiten, aldus Thieme.

Erbóven zelfs, want het moet ánders.

Die superieure ongrijpbaarheid lijkt, voor velen, verontrustend.

Niet in de laatste plaats omdat Thieme inmiddels in de “agrarische top-50” van de invloedrijkste personen staat.

Haar voorbeeld inspireerde tot oprichting van dierenpartijen wereldwijd.

Dan komt de vraag over het brandende huis.

Wie red je: “hond” of medemens?

Volgens Thieme een vals dilemma: beiden natuurlijk.

Mijn tegenvraag: wie red je, vooropgesteld dat je MOET kiezen?
Andermans kind of je eigen bloedje?

Eerlijk is eerlijk: in noodgevallen gaat familie voor.

De vraag is irrelevant.

Nieuwsuur ontdekte dat vierentachtig procent van Thiemes moties werd weggestemd.

Thieme ligt er niet wakker van.

Nog dezelfde uitzending wordt duidelijk waarom.

Volgens de SGP schuiven andere (linkse) partijen ongemerkt op naar de PvdD.

Dierenwelzijn staat op de kaart, zoals nooit eerder.

Ondanks alle badinerende insinuaties blijft Thieme onverminderd beschaafd.

Zelfs als Jeroen Pauw** haar (44 jaar!) een week later impulsief terechtwijst met “jongedame”.

Thieme: "jongedame" of "hond"?

Wat maakt het uit.
Haar partij houdt zich, tenminste, bezig met urgente kwesties.

Bij brand meenemen: onze planeet.

Ira Glas (1983)

* Uitzending 21 november 2016
** Pauw, 28 november 2017