Hoe remgeld* werkt: op eigen risico van uitstel naar afstel

November vorig jaar voelde ik ineens een bult, onder mijn schildklier.

Het deed pijn, maar niet heel erg.

Mij leek het een schildklierontsteking.

Want ik herkende de pijn, van een schildklierontsteking na mijn eerste bevalling.

Ik ging naar de huisarts.

‘Duidelijk een bult’, aldus mijn huisarts, ‘dat wordt bloedprikken, en een echo’.

‘Wat kost dat?’ vroeg ik.

‘Dat kan ik niet precies zeggen, maar het loopt snel op.’

‘Kan ik er ook mee wachten?’, vroeg ik, 
“Ik heb het eerder meegemaakt en jaren bij een specialist gelopen. Maar uiteindelijk ging het vanzelf over. Als ik wacht houd ik in ieder geval van mijn eigen risico voor 2017 in mijn zak’.

Mijn huisarts keek moeilijk.

‘We kunnen wel wachten tot januari. Als u maar belooft dat u on-mid-del-lijk langs komt zodra er iets verandert. Want zonder vervolgonderzoek kan ik mijn werk niet doen’.

Ik beloofde het.

In januari zat de bult er helaas nog steeds.

Al deed ie geen pijn meer.

Er zat alleen nog een vervelend, beklemd gevoel.

Ik ging terug naar de huisarts en vroeg hoe groot de kans op kanker eigenlijk was.

‘Klein’, aldus mijn huisarts, ‘In normale omstandigheden is schildklierkanker zeldzaam. Maar ik wil wél weten wat het is’.

Ik nam het risico.

In maart was de bult verdwenen.

Maar mijn driehonderdvijfentachtig euro gelukkig niet.

Dat wil zeggen: het ging op aan mijn dagelijkse levensonderhoud.

Door omstandigheden helaas geen overbodige luxe.

Een maand geleden kreeg ik ineens hevige kiespijn, onder een kroon.

De tandarts maakte een kiekje en verwees mij door naar de kaakchirurg: een kaakontsteking.

Daar ging mijn eigen risico, alsnog!

‘Soms kan het lichaam zo’n ontsteking zelf verslaan’, zei mijn tandarts.

Wederom waagde ik het erop.

Een maand later was de pijn gelukkig verdwenen.

Hopelijk hoef ik dit kalenderjaar geen risicovolle afwegingen meer te maken.

Lis Glas (1957)

* 'Remgeld': in de media gebruikt voor eigen risico in de zorg. Lees ook: 'Remgeld: voor zieke, zorgverlener of snelheidsduivel?', Mári Glas

De laatste monumenten: leuk voor toeristen

Steeds vaker staan historische monumenten alleen.

Een raadhuisje, verloren tussen de torens.
Een molentje, verscholen achter een stalen loods.
Een solitaire woudreus, tot monument verklaard.
Verweesde steden en landschappen, beroofd van hun geschiedenis.

Met een groepje maken we een fietstochtje over het Groningse Hogeland.

Ik fotografeer drie historische schuren, op één erf.

Historische schuren op het Groningse Hogeland, omgeving Hornhuizen, 2017

"Wat vind jij hier nou mooi aan?", vraagt een deelneemster, "het is toch geen bijzondere architectuur?".

"Het zijn kathedralen", mompel ik, "landschapsbepalend, uniek voor het Hogeland en vaak honderden jaren oud".

Moet iets "bijzonder" zijn om (historische) waarde te hebben?

Bouwen is helemaal niet altijd heroïsch!

Net zomin als mensen, eigenlijk.

Dan komt het gesprek op Groningse borgen, de grote stenen huizen en kastelen van de (land)adel.

"Je kunt niet alles behouden", verklaart een andere deelneemster opgeruimd, "Je moet wél met je tijd mee".

"Ooit telde Groningen ongeveer tweehonderd borgen", zeg ik, "nu zestien. Er zijn er dus 184 verdwenen". 

Dit vinden alle deelnemers grappig.

Gelukkig staan veel historische schuren er nog.

Nu nog wel. 

Maar ineens gaat het om allerlei redenen - asbestsanering, verminderde bruikbaarheid, achterstallig onderhoud, aardbevingsschade - wel érg hard met de sloop.
Mede gesubsidieerd door de NAM, want voor stalen damwandschuren worden zelden mijnbouwschades geclaimd.*

Konijnen of vogeltjes moet je niet alleen houden.

Dan worden ze eenzaam.

"Het is zo leuk voor de kinderen", zeggen de ouders.

Maar eigenlijk hebben ze helemaal geen zin in konijnen, of vogeltjes.

Veel te veel gedoe.

Oké, eentje dan, na lang zeuren.

Eenzaam, maar tenminste te overzien.

En, belangrijker, de kinderen zijn gelukkig.

Zo is het nu met die paar overgebleven monumenten.

"Het is zo leuk voor de toeristen", zegt de gemeente.

Maar eigenlijk hebben ze helemaal geen zin in die ouwe troep.

Veel te duur, gedoe bovendien.

Oké, jullie mogen er eentje houden.
Tevreden?
En, belangrijker, de toeristen zijn gelukkig.

Mila Gras-Glas (1968)

* Attie Bos, "Boerderijen in het wierden- en dijkenlandschap", p. 36, 2017

Vroeger was . v r i j w i l l i g e r s w e r k . beter.

Vrijwilligerswerk is er altijd geweest.

Zonder vrijwilligerswerk zouden verenigingen en ideële organisaties nauwelijks kunnen draaien.

Geeft niks: vrijwilligers worden geleid door intrinsieke motivatie en werken binnen sociale verbanden, waarin geld geen (hoofd)rol speelt.

In uiteenlopende gradaties van vrijwilligheid, dát moet er wel bij.

Toch lijkt het besparen van geld een steeds belangrijker achterliggend motief voor nieuwerwetse(re) vormen van vrijwilligerswerk.

Onbezoldigde arbeid bij wijze van alternatief verdienmodel, zal ik maar zeggen.

Waarmee vrijwilligerswerk plotseling een nieuw (sociaal) domein betreedt: dat van het geld.

Hierover valt veel te zeggen, dat niet in één Glaasje past.

Ik schreef er mijn afstudeerscriptie over.*

Een (klein) vaatje vol.

Cartoon: Fran Orford

Ik kwam er weer op door een column** van Ionica Smeets, over sterrenkundige en televisiepresentator Chriet Titulaer.

In 1969 becommentarieerde Titulaer de maanlanding.

Wat opvalt is dat hij hiervoor liever geen salaris ontving.

Een pijnpuntje voor de omroepstichting, want aan betaalde krachten kun je eisen stellen.

Daar had Titualaer, juist bij deze legendarische gebeurtenis, geen zin in.

Mij gaat het hier om de inmiddels idyllisch aandoende suggestie dat je aan onbezoldigde krachten géén eisen kunt stellen.

Andere tijden, terug naar de Onze:

Een maanlanding verslaan op je eigen voorwaarden, kom daar nog maar eens om.

Aldus Smeets.
Hoewel onbetaald werken nu eerder regel is dan uitzondering.

Want in onze participatiesamenleving “is er geen geld”, terwijl het werk - vanzelfsprekend! - gedaan moet worden.
Maar eigen voorwaarden?

Hedendaagse vrijwilligers tekenen “vrijwilligerscontracten” waarin rechten en plichten nauwkeurig omschreven worden.

Bijvoorbeeld het enigszins cryptische “recht op minimaal vier weken verlof”.

Juridisch gezien betekent dit alles tussen de nul en de tweeënvijftig weken.

Desondanks wekken dergelijke contracten de indruk dat vrijwilligers niet per definitie “recht” hebben op méér.

Laat staan dat vrijwilligers naar eigen inzicht werken, zoals Chriet.

Vrijwilligerswerk in de jaren tien: geen verbetering.

Al is dat natuurlijk subjectief.

Want géld scheelt het.

Mári Glas (1968)

* “Hoe participatieprofessionals morele grenzen markeren”, 6 juli 2015. 

** Ionica Smeets, “Chriet Titulaer was grappiger dan alle mensen die hem nadeden”, de Volkskrant, 29 april 2017

Vroeger was . a f s t u d e r e n . beter.

Als je wat ouder wordt, ga je vergelijken.

“Vroeger was alles beter”, dat verhaal.

Zo ben ik twee keer afgestudeerd.

Eerst bouwkunde (TU-Delft, 1995), vervolgens sociologie (Erasmus Universiteit, 2015).

Twintig jaar: een wereld van verschil.

In Delft koos ik zelf mijn docent(en) en gaf mezelf een opdracht.

Dat laatste kostte mij al een jaar.

Het uitwerken ging gelukkig sneller: een fantastische en vooral erg leerzame tijd!

Mijn begeleider nodigde mij soms thuis uit.

Later, in Rotterdam, leek “zelluf” doen nauwelijks meer een optie.

Het lijstje met mogelijke(!) onderwerpen was angstaanjagend kort.

Er staan dingen op die onderzoekers wensen te delegeren, wat op zichzelf al te denken geeft.

Je docent krijg je overigens cadeau bij je onderwerp.

Als een pak wasmiddel bij aanschaf van een wasmachine.

Al kun je natuurlijk selecteren op docent.

Maar dán krijg je een onderwerp op de koop toe.

Niet zelden wordt het tweede of zelfs derde keus en krijg je de – eerder/elders verzamelde! – data er ook nog bij.
Vanzelfsprekend inclusief een prefab-literatuurpakket.

Wekenlang werk je in groepjes, op (lang!) vooraf bepaalde tijdstippen.

Met elke week een opdracht: lees dit, analyseer dat, schrijf een concept-onderzoeksvoorstel.

De onderzoeksresultaten mag je helemaal zelf schrijven.

Maximaal tienduizend woorden, geproduceerd in drie zorgvuldig gestructureerde maanden!

Want daarna is jouw docent helaas vrijwel onbereikbaar.

Dankzij een sluiproute koos ik zelf docenten en bepaalde in overleg met hen een onderwerp.

Zo leerde ik toch nog zelfstandig onderzoeksvoorstellen schrijven, literatuur selecteren, eigenmondig interviewen en een onderzoeksproces structureren.

In dat jaar lag de bovengrens gelukkig nog nét bij vijftigduizend woorden.

Het kan verkeren!
Hiervoor zijn uiteenlopende redenen aan te voeren.
Zo krijgen universiteiten voor elke afgestudeerde student een bepaalde hoeveelheid geld.

Terwijl “eeuwige studenten” naar verhouding weinig opleveren, maar veel kosten.

Kostbare tijd vooral, van overwerkte onderzoekers.

Heel efficiënt, zeker.

Maar vroeger was afstuderen béter.

Mári Glas (1968)

Remgeld: voor zieke, zorgverlener of snelheidsduivel?

Een gezaghebbende columnist noemde ons eigen risico (385 euro!) welgemoed “remgeld”.*

De redenering dat uitstel of zelfs afstel van onderzoek of behandeling uiteindelijk kostenverhogend werkt zegt hem niet zoveel:

Als mensen een bezoek aan de fietsenmaker uitstellen en doorrijden op een lekke band, fietsen ze hun band aan gort en gaan de kosten alleen maar omhoog.* 

Aldus Kalshoven.

Wat hij gelijk heeft!

Wie immers een bezoek aan de universiteit afstelt uit angst voor een langdurige schuldenlast zal nóóit iets bereiken in het leven.

En wie goedkope troep aanschaft, is uiteindelijk duurder uit.

Dommerdjes!

Om die reden gaan slimme mensen dan ook studeren.

Zij kopen degelijke apparatuur van gevestigde merken, bezoeken, indien noodzakelijk, fysio- en/of psychotherapeut en voorkomen tand-, school- , of elektriciteitsuitval door tijdig tandarts, huiswerkbegeleiding dan wel elektriciën te bellen.

Ter voorkoming van burnouts boeken zij bovendien met enige regelmaat ontspannende en gehéél verzorgde vliegreisjes naar exotisch bestemmingen.

Verstandig!

En als slimme mensen eens lekker willen scheuren dan dóen ze dat.

Snelheidsboetes nemen ze, desnoods, op de koop (van die snelle Porsche!) toe.

Vrij naar Kalshoven:

“In het licht van deze fundamentele” weggebruikers-“economie is een” verkeersboete “van een paar honderd euro immers peanuts”.*

“Een piepklein beetje remgeld”, jawel!

Veiligheid is immers net zo min een publiek goed als gezondheid, nietwaar?

Is een dokter anders dan een fietsenmaker? Is zorg een publiek goed in de economische zin van het woord? Nee, de diensten van de dokter zijn net zo uitsluitbaar en rivaliserend als die van de fietsenmaker.*

Maar even serieus: remgeld wérkt!

Zo wacht ik al maanden op een medicinale shampoo, die dit jaar wellicht helemaal niet leverbaar is.

Toch declareerde mijn apotheker alvast, bij mijn(!) zorgverzekeraar.

Zonder remgeld was dit vermoedelijk onopgemerkt gebleven.

Zo remmen (minder draagkrachtige?!) patiënten hun ál te blijmoedig declarerende zorgverleners tenminste een béétje af.

Slim!

Mári Glas (1968)

* Frank Kalshoven, “Eigen risico”, de Volkskrant, p. 31, 4 maart 2017.

Wetenschapper, houd je bij je leest!

Wetenschappelijke onderzoeksresultaten worden steeds vaker afgedaan als “ook maar een mening”.

Volgens diverse opiniemakers is dit tendentieus en zelfs gevaarlijk.

Inmiddels is er sprake van een nieuwe trend: gevestigde intellectuelen die het per definitie opnemen voor veronachtzaamde wetenschappers.

Deze nieuwste hype heeft als vervelende bijkomstigheid dat mensen die soms (met reden!) twijfelen aan de integriteit en/of rationaliteit van bepaalde wetenschappelijke onderzoeken op één hoop worden gegooid met verzuurde, achtergebleven, sneue, dommige types die overal “tegen” zijn.*

Zo wordt het weer een strijd tussen de gevestigde orde (“elite”) en, tja, de gewone man/vrouw.

Met mijn twee Masters bij wijze van schild tegen “elitaire” laster, moet ik “Henk en Ingrid” misschien een handje helpen.

Zij hebben namelijk wél een punt.

Al komt het er soms wat onbeholpen uit.

Over de omstreden nieuwe financieringsbronnen ten gevolge van bezuinigingen kan ik kort zijn.

De wetenschappelijke methode blijft overeind, maar geldschieters krijgen grip op onderzoeksvragen.

Vooral het fundamentele onderzoek, dat (ogenschijnlijk!) geen welomlijnd en aantoonbaar doel dient, wordt bedreigd.

Hiervan zijn wetenschappers zelf de voornaamste slachtoffers.

Er zijn steekhoudender verklaringen voor het toenemende wantrouwen van de leek.

Zo is wetenschappelijke literatuur beperkt toegankelijk.

Inzage kost geld en statistiek en onbegrijpelijk vakjargon doen de rest.

Journalisten worden geacht de kloof tussen wetenschappers en leken te overbruggen.

Idealiter raadplegen zij daartoe hoogstpersoonlijk de wetenschappelijke literatuur, en interpreteren deze uitsluitend volgens strikt wetenschappelijke regels.

Maar helaas beperkt de ontoegankelijkheid van wetenschappelijke literatuur zich niet tot Henk en Ingrid.

Journalisten zijn ook maar mensen.

Liever bellen ze even snel een wetenschapper.

Zoals voor het artikel over de 'etalagecrèche' waarover mijn zusje gisteren schreef.

Dan blijkt dat wetenschappers – buiten hun streng gecensureerde wetenschappelijke publicaties – óók maar gewoon mensen zijn, met, jawel, een mening.

Soms ontaardt zo’n interviewtje in borrelpraat.

In het ergste geval misbruiken wetenschappers hun status voor politieke doeleinden.

Ir. Mári Glas, MSc sociologie***

* Zoals iedereen die tegen het vrijhandelsverdrag met de Oekraïne stemde destijds werd weggezet als domme en/of anti-Europese populist. Terwijl er genuanceerde en rationele argumenten zijn om ernstig te twijfelen aan de wenselijkheid van dergelijke vrijhandelsverdragen. Zie bijvoorbeeld PvdD
** De Volkskrant, "opvang naar inkomen"(p8-9), 22 november 2016

*** Bij wijze van uitzondering zet ik mijn titels er een keer bij. Dit omdat mijn kritiek op de wetenschappelijke praktijk anders zo maar kan worden afgedaan als 'gebrek aan nuance' en 'tegen zijn' van de 'boze (lageropgeleide) witte man'. Maar het is wel triest - en een bevestiging van het bovenstaande - dat ik denk dat dit nodig is...