Groot worden doet pijn

Onder een aalbessenstruikje in mijn tuin zit een merel.

Roerloos, met een scheef koppie en wijd geopende snavel, staart hij naar de knalrode besjes boven zijn kop.

Qua lichaamsgrootte lijkt de vogel volwassen.

Maar de vleugels liggen er wat ordeloos bij, en de kleur van de veren is enigszins onbestemd.

Zodra ik te dichtbij kom, hipt hij weg.

Kan hij eigenlijk wel vliegen? 

Wat ik ook doe: ik krijg de merel de lucht niet in.

Ik vrees voor de katten.

En voor dat akelige merel-virus, dat langzaam maar zeker op schijnt te rukken naar het noorden.

Maar zodra de merel weg hipt ziet hij er weldoorvoed, goedgevormd en kerngezond uit.

Een opgeschoten slungel, in afwachting van moeders pappot? 

Ik laat de merel met rust, terwijl ik enkele buurkatten de tuin uit jaag.

Maar de ouders laten zich niet zien.

Als ik een poosje later terugkom zit de merel weer roerloos in dezelfde rommelige houding (vleugels scheef) onder hetzelfde aalbessenstruikje.

Met wijd geopende snavel.

Om iets te doen zet ik een bakje water neer en maak me snel uit de voeten. 

Als ik na enige tijd weer poolshoogte kom nemen is de merel verdwenen.

Maar mijn aalbessenstruikje beweegt.

Daar valt mijn merel pardoes uit de struik, mét een rood besje in de snavel. 

In de dagen daarna zie ik hem telkens weer, rondscharrelend tussen de aalbessen.

Vliegen kan hij inmiddels als de beste.

Ik verdenk hem er nu zelfs van dat hij het al kon, maar meer zin had om "op de bank te hangen", zoals wij mensen dat noemen.

Want groot worden doet pijn, óók voor merels.

Mila Gras-Glas (1968)

Een Onkruidboom

Op de tuin – nee, niet ín de tuin: zo noemen volkstuinders dat nu eenmaal – maak ik een praatje, over de heg.

Met een medetuinder.

Zo te zien is hij het klassieke volkstuintype.

Zoals het ooit bedoeld was dus: tuin winterklaar maken, grasranden afsteken, korte metten met Zevenblad.

Het doel heiligt de middelen.

“Er moet nog een hoop gebeuren, niet?”, constateert mijn medetuinder.

“Ach”, zeg ik, “dit stuk, onder de bomen, heb ik gelukkig niet veel omkijken naar”.

Want vlak voor mijn huisje staan, als bejaarde poortwachters, twee al wat kalende pruimenbomen.

Links een zoete rode, en ernaast een wat grotere en nóg zoetere geelgroene (kwets?).

De pruimen dan.

Naast het huisje, bij de entree, staat een in lei-vorm gesnoeide oude appelboom.

Langs het pad kwijnen twee door de vorige tuinder mishandelde Japanse Kersen (mooi!) op leeftijd.

Op enige meters afstand van het huisje, vóór de pruimenbomen, staat een grote kersenboom.
Voor de vogels.

Eronder een terras, want op warme zomerdagen verkoelt deze boom effectiever dan vijf parasollen boven elkaar.

Mári's volkstuin te Rotterdam. Te zien de stam van de kersenboom, de rode pruimenboom en, achter het huisje, de stammen van de Onkruidbomen. 
Op tafel: een Kruidje-roer-me-niet, gekregen van een medetuinder. 

Ik vergeet de mysterieuze dennenboom langs het algemene pad.

Soms vallen er dennenappels uit.

Tot nu toe gelukkig niet op iemands hoofd.

Geen formaat kokosnoot, maar tenminste zo groot als peren (Doyenne!).

In een ander jaargetijde vallen er Pioenrozen uit.

Nou ja, geen echte, want ze zijn bruin: houten Pioenrozen.

Maar ze zien er precies zo uit als pioenrozen, met eindeloos veel in elkaar gevouwen bloemblaadjes.

Je kunt ze oprapen en bewonderen, maar na enkele maanden vallen ze uit elkaar.

Dan de hoge bomen achter het huisje.

Je kunt er vogelhuisjes aanhangen, en ze geven schaduw.

De naam ken ik niet. 

Mijn medetuinder gelukkig wel, ongevraagd nog wel.

“Dat zijn onkruidbomen”, verklaart hij.

Waarom denk ik ineens aan Emma Bovary?

Zij moest uit alles een zeker persoonlijk gewin kunnen halen.*

Onkruidbomen.

Mári Glas (1968)

* Gustave Flaubert, “Madame Bovary”, Uitgeverij Veen, 1991, p.48, vertaling Hans van Pinxteren

Spreken is goud, als het gaat over behoud

Het probleem met schoonheid is dat je er geen zinnig woord over lijkt te kunnen zeggen.

Want schoonheid is subjectief.

Volgens wetenschappers, en dus inmiddels óók in de volgsmond.

Subjectief:

Betrekking hebbende op persoonlijke ervaring, smaak, zienswijze of oordeel.

Ervaring:

Voelde jij je rot onder mijn behandeling?

Jammer voor jou, maar ík heb dat héél anders ervaren!

Smaak:

Tante Sjaan geniet van éénjarige zomerbloeiers, van een bouwmarkt.

Zo fleurig!

Ze bloeien de hele zomer!

Zonder ladingen kunstmest, kaswarmte en gif kunnen dergelijke plantjes helemaal niet bestaan.

Het zijn plofbloemen.

Opgepimpt, als gebotoxte en gephotoshopte pin-up modellen.

Voordeel: je hoeft er geen relatie mee aan te gaan.

Zaaien is niet nodig, en na de zomer gooi je ze gewoon weg.

Zienswijze:

Soft-porno, noemt landschapsarchitect Piet Oudolf deze wijze van tuinieren.

Oudolf ziet schoonheid in de gehele levensloop van een plant.

Zoals een fotograaf die karaktervolle, expressieve gezichten portretteert.

Het silhouet van uitgebloeide planten, bedekt met rijp.

Zaaddozen, belaagd door insecten en vogels.

Oordeel:

Noemen we Oudolfs zienswijze deskundig?

Of is een hiërarchie in zienswijzen uitsluitend voorbehouden aan snobs?

Want welke bruut zou tante haar fleurige zomerbloeiers misgunnen?!

Waarde:

Wie schoonheid als argument gebruikt – bijvoorbeeld om (onvervangbare) waarde te benadrukken – loopt onherroepelijk vast.

Want wát het beschermen en/of behouden “waard” is, lijkt altijd relatief, betrekkelijk.

“Het bos is mooi, maar onze koeien ook”,

aldus veehouders die willen uitbreiden langs het Groningse “oerbos” Lieftinghsbroek.*

Eerbiedwaardig bos op leeftijd, met een bovengemiddelde biodiversiteit: 

Oerbos Liefinghsbroek, Groningen. Foto: Dagblad van het Noorden*

Mooi!

Maar landbouw is een “belangrijke economische drager” van het gebied, aldus de krant.**

Verdachte, wat is hierop uw antwoord?

Want spreken is goud, met betrekking tot behoud!

Gelukkig vond landschapsarchitect Adriaan Geuze de juiste - want hedendaagse! - argumenten.***

Landschappelijke schoonheid heeft economische(!) waarde.

Je lokt er hoogopgeleide, creatieve en ondernemende kenniswerkers mee!

Natte droom van elke gemeente ;-)

Slim!

Bedankt, Adriaan.

Mila Gras-Glas (1968)

* Dagblad van het Noorden, 13 mei 2009

** Dagblad van het Noorden, “Veehouders muurvast door oerbos”, Marcel Looden, 16 april 2016

*** Adriaan Geuze, “Lelijk land schrikt talent af”, de Volkskrant, Vonk, 18 juni 2016

...en bewaren, héél zuinig bewaren!

’s Zomers bevrijd ik veel vlinders.

Niet uit een doosje, maar uit mijn huis.

Vlinders symboliseren vrijheid.

En de liefde, natuurlijk.

Die momenten dat het leven eventjes helemaal klopt.

Je knippert met je ogen en het is voorbij.

Een mooi symbool.

Eerst werken: “in je levensonderhoud voorzien” (rups).

Niet bepaald sexy.

Al die pootjes: brrrrrr.

Maar dan.

Eventjes lijkt álles mogelijk.

Geuren en kleuren en vergezichten.

Eerst alleen, de boel verkennen.

Vervolgens de liefde.

Eindeloze rondedansjes om elkaar heen.

Als beschouwer weet je dan al dat het snel afgelopen zal zijn.

Maar toch: troost.

Een leven van enkele weken is óók een leven.

En hoe!

Maar wie iets mooi vindt, wil het in een doosje doen.

Hebben.

Mensen, bedoel ik.

De vlinders.
Om naar te kijken.

In een glázen doosje, dus.

Dát moment bewaren. 

Veel verkopers van ingelijste vlinderlijkjes hebben - oprecht! - géén idee.

“Néé, als ze bijvoorbeeld vergast zouden worden, zou ik ze niet verkopen. Dan kun je er toch niet van genieten? Nee, ik weet niet precies hoe ze worden doodgemaakt. Ze vallen toch gewoon neer? Ik ga uit van vertrouwen”.

De Keuringsdienst* werd nergens binnengelaten.

Maar in China gelukkig wel.

Je pakt een zojuist(!) ontpopte vlinder beet en vouwt de vleugels zachtjes samen.

Voorzichtig, want er mag geen voelsprietje beschadigen.

Dát vinden de mensen niet mooi.**

Ondertussen houd je het envelopje open, in je linkerhand.

Stopt de vlinder erin en vouwt het dicht.

Hoe simpel kan het zijn!

“Je kunt ze hóren”, zegt de presentator.

Hij houdt zijn hoofd tegen de krat vól met envelopjes.

Wel honderden.

Die gaan straks de hele wereld over.

“Hoe lang houdt zo’n vlinder dit vol?”, vraagt de presentator.

“Maximaal een week”, zegt de kweker.

Waaruit maar weer blijkt dat de werkelijkheid altijd nog véél gekker is dan je ooit had kunnen bedenken.

Mila Gras-Glas (1968)

* "Keuringsdienst vanWaarde", donderdag 2 februari
** NB: de reden dat kwekers niet wachten met vangen tot vlinders spontaan dood neervallen is onder meer - het scheelt natuurlijk ook voer, ruimte, enzovoort! - dat vlinders bij leven in vrijheid(!) al snel beschadigd raken. Leven in onvrijheid daarentegen is het állerbeste conserveringsmiddel! Evenals de Nederlandse varkens die, na een lange reis, in Italië tot Parmaham worden verwerkt, worden de direct na hun (weder)geboorte gevangen vlinders dan ook vleugellam, zonder daglicht, eten of drinken, vervoerd. Dat houden ze best lang vol: ongeveer een week. Wat een indrukwekkende levenskracht!

Come on, spin, een béétje flexibiliteit!

Je komt op-ti-maal uit de verf, als je doet waar je (van nature!) goed in bent, zeg ik altijd.

Zo is een spinnende spin – éven een zijstraatje - verdomd aardig om te zien.

En dan zo'n web: ochtendzonnetje erop, ragfijne constructie, glinsterend van de dauw.

Wonder van efficiëntie en specialisatie.

Technisch hoogstandje ook!

Met een schat aan ambachtelijke kennis en ervaring en de púúrste materialen samengesteld.

Voordat ik naar de zaak ga, espressootje erbij, kan ik genieten van zo'n mooi product.

Ik heb oog voor kwaliteit, al zeg ik het zelf.

Des te erger als ik, lomperd, zo’n web gesloopt heb vóórdat ik ervan heb kunnen genieten.

Sorry spin!

Dankzij mijn supersnelle reflexen is zo’n web vaak nog grotendeels heel.

Maar zo'n spin vlucht weg, naar een veilig(!) hoekje, en verroert zich niet.

“Dit web is nog best te redden”, mijmerde ik laatst.

Want zélf ben ik een rásoptimist.

Kwestie van enkele verbindingsdraadjes herstellen.

Hoe moeilijk kan het zijn?

Voor een spin met zóveel vakkennis en ervaring?!

Zelf spin ik overigens niet.

Maar zo’n spin wél, heehee.

Stel nou dat ík die spin was geweest.

Ík zou het wel geweten hebben!

Niet bij de pakken neerzitten.

Béétje flexibiliteit!

Snap je ‘m?!

Dat soort kansen zíe ik gewoon!

Maar die verdomde spin verroerde zich niet.

Uren later zat hij nóg te mokken.

Verstokt in zijn gedwarsboomde plannetje: roerloos, verwijtend, passief.

Lethargisch.

Zomaar ineens kwam die lijdzame, fatalistische spin me compléét mijn strot uit.

“Come on, spin, wees tenminste een béétje creatief!”, hoorde ik mezelf mompelen: 

“Hoe moeilijk kan het zijn?!”.

Vaak denken types als die spin – werkbijtjes, bloedserieus, Mastertje, veel "er-va-ring" - dat ze er al zíjn.

Maar dán begint het échte werk pas!

Vertel mij wat!

Iederéén denkt zomaar te kunnen wat ík allemaal doe.

Ze willen allemáál de wereld verbeteren!

Mila Gras (1968)