Vroeger was . v r i j w i l l i g e r s w e r k . beter.

Vrijwilligerswerk is er altijd geweest.

Zonder vrijwilligerswerk zouden verenigingen en ideële organisaties nauwelijks kunnen draaien.

Geeft niks: vrijwilligers worden geleid door intrinsieke motivatie en werken binnen sociale verbanden, waarin geld geen (hoofd)rol speelt.

In uiteenlopende gradaties van vrijwilligheid, dát moet er wel bij.

Toch lijkt het besparen van geld een steeds belangrijker achterliggend motief voor nieuwerwetse(re) vormen van vrijwilligerswerk.

Onbezoldigde arbeid bij wijze van alternatief verdienmodel, zal ik maar zeggen.

Waarmee vrijwilligerswerk plotseling een nieuw (sociaal) domein betreedt: dat van het geld.

Hierover valt veel te zeggen, dat niet in één Glaasje past.

Ik schreef er mijn afstudeerscriptie over.*

Een (klein) vaatje vol.

Cartoon: Fran Orford

Ik kwam er weer op door een column** van Ionica Smeets, over sterrenkundige en televisiepresentator Chriet Titulaer.

In 1969 becommentarieerde Titulaer de maanlanding.

Wat opvalt is dat hij hiervoor liever geen salaris ontving.

Een pijnpuntje voor de omroepstichting, want aan betaalde krachten kun je eisen stellen.

Daar had Titualaer, juist bij deze legendarische gebeurtenis, geen zin in.

Mij gaat het hier om de inmiddels idyllisch aandoende suggestie dat je aan onbezoldigde krachten géén eisen kunt stellen.

Andere tijden, terug naar de Onze:

Een maanlanding verslaan op je eigen voorwaarden, kom daar nog maar eens om.

Aldus Smeets.
Hoewel onbetaald werken nu eerder regel is dan uitzondering.

Want in onze participatiesamenleving “is er geen geld”, terwijl het werk - vanzelfsprekend! - gedaan moet worden.
Maar eigen voorwaarden?

Hedendaagse vrijwilligers tekenen “vrijwilligerscontracten” waarin rechten en plichten nauwkeurig omschreven worden.

Bijvoorbeeld het enigszins cryptische “recht op minimaal vier weken verlof”.

Juridisch gezien betekent dit alles tussen de nul en de tweeënvijftig weken.

Desondanks wekken dergelijke contracten de indruk dat vrijwilligers niet per definitie “recht” hebben op méér.

Laat staan dat vrijwilligers naar eigen inzicht werken, zoals Chriet.

Vrijwilligerswerk in de jaren tien: geen verbetering.

Al is dat natuurlijk subjectief.

Want géld scheelt het.

Mári Glas (1968)

* “Hoe participatieprofessionals morele grenzen markeren”, 6 juli 2015. 

** Ionica Smeets, “Chriet Titulaer was grappiger dan alle mensen die hem nadeden”, de Volkskrant, 29 april 2017

Een Rommeldams Dilemma

In mijn straat, in het Oude Noorden van Rotterdam, ligt rommel.

Troep.

Teringzooi.

Soms vliegen de restanten van Mac Donalds-maaltijden zó uit een autoraampje.

Van mijn buren zelfs.

Keurig ingepakt, dat wel.

In zo’n eco-kleurig papieren mini-tasje.

Uit hoeveel onderdelen bestaat een Mac Donalds-maaltijd, inclusief wegwerpservies en dito bestek?

Dát weet je zodra de meeuwen komen.

Meteen oprapen is dus wel zo handig.

Zo was tenminste mijn instinctieve reactie.

Maar terwijl ik bukte twijfelde ik al.

Stiekem gluurde ik omhoog.

Stonden ze daar nou, achter de gordijnen?

“Pas op je hoofd buurman, daar komt nóg een vuilniszakkie”.
Ik lijk wel gek, dacht ik: ik ben hun dienstbode niet!

Vervolgens vroeg ik advies, aan mede-Rommeldammers.

Wat zou jij doen?

Volgens sommigen zou je wel gek zijn, om andermans teringzooi op te ruimen!

Maar in participatiekringen bleek het “Gij zult zwerfvuil rapen” de eerste van een reeks ongeschreven Geboden.

De vraag van wie de rommel afkomstig was leek er eigenlijk helemaal niet meer toe te doen.

“Het ligt er toch? Pak een bezem en doe wat gedaan moet worden!”, aldus een participatieprofessional met een indrukwekkende staat van dienst.

Van de weeromstuit gingen mijn hakken in het zand.

Al las ik ergens dat een blijmoedige Haarlemmer elke week twee uur op pad gaat, met vuilniszak en papierprikker.

En niet ééns uitsluitend in zijn eigen buurt!

Maar in Haarlem spreken ze ABN.

In Haarlem, zo stelde ik me voor, kun je na twee uur prikken zelfvoldaan op huis aan.

“Mijn stad is schoon”.

En, niet onbelangrijk, "ík ben een goed mens".

Maar in Rotterdam krijg je van je eigen straatje al een burnout.

Toch?!

Toegegeven: ik probeerde beiden.

Beurtelings, afhankelijk van mijn stemming.

Eindelijk ben ik er nu uit: opruimen geeft méér gemoedsrust.

Mits NIET dwangmatig.

Dát moet er wel bij, in Rommeldam.

Mári Glas (1968)