Architect en socioloog Mári Glas (1968) buigt zich over noodlijdende vraagstukken in wetenschap en samenleving. Onder zijn redactie schrijven zijn (half)zussen Rémi ('55), Lis ('57), Mila ('68) en Ira ('83) Glas op hun Eigen Wijze met hem mee, over zelfgekozen onderwerpen. Waar het langer moet, laten zij hun ideeën rijpen op eikenhout en vullen hun eigen blogs hiermee. Waar het korter kán schenken zij hieruit gezamenlijk een Glaasje, van maximaal 300 milliliter, oftewel 300 woorden. Proost!


Posts tonen met het label vliegen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label vliegen. Alle posts tonen

zaterdag 11 augustus 2018

'Made in China 2025': Orwells '1984' is er niets bij

‘De techniek zal ons redden’, gelooft menigeen.
Zo geloven positief ingestelde mensen dat zelfs de klimaatverandering te bestrijden is met techniek.
Ze hebben geen ongelijk.
Met de kanttekening dat klimaatverandering zónder techniek óók te stoppen is.
Bijvoorbeeld als we onmiddellijk stoppen met vliegen en/of vlees eten.
Dan hoeven we ons zelfs niet langer te verdiepen in de optimale technische isolatie van woningen.

Maar van mensen met blind vertrouwen in technische mogelijkheden mogen we rustig doorgaan met vliegen en vlees eten.
In het verleden heeft de mens toch ook ‘alles’ op kunnen lossen dankzij wetenschap en techniek?
Zo werden akelige ziektes uitgebannen door antibiotica, enzovoort.
Als de nood aan de man komt hebben we altijd nog de techniek!

Nu klopt het natuurlijk dat onze technische mogelijkheden vrijwel onuitputtelijk zijn.
Maar de vraag is altijd: met welk doel worden ze gebruikt?
Bestrijding van klimaatverandering of – zomaar een greep – ter controle, handhaving en onderdrukking van (kritische) minderheden en/of ‘onschuldige’ burgers?

Neem China, dat momenteel trots voorop loopt in de ontwikkeling van de allernieuwste technieken.
Dankzij het project ‘Scherpe ogen’ kan 90% van de Chinezen binnen drie seconden worden gevonden in een database.
Op sommige drukke kruispunten kan niemand meer ongestraft door rood lopen, tenzij je er tegen kunt dat je beeltenis levensgroot op een scherm verschijnt.
Ongewenste Moslim-minderheden worden in het gareel gehouden.
Zelfs kinderen staan soms al onder permanent toezicht.
Een camera – door de kinderen ‘Slim-oog’ genoemd – registreert middels gezichtsuitdrukkingen slecht opletten of wegdromen, op straffe van lagere cijfers.
Dit alles dankzij technische hoogstandjes als gezichtsherkenning, waarmee overigens elders eveneens wordt geëxperimenteerd.

Inderdaad, '1984' is er niets bij. 
Want in Orwells visionaire nachtmerrie beperkt de permanente beeldschermcontrole zich tot partijleden.
Maar in 'Made in China 2025' kan niemand meer ontsnappen.

Kortom: alle techniek is denkbaar.
Het is maar waar je het voor gebruikt.

Mila Gras-Glas (1968)

donderdag 27 april 2017

LaaTvermogen: de techniek, menstechnisch gezien

De meeste mensen zijn niet zo goed in techniek.
Techniek is “moeilijk”.
Misschien verwachten we er, als leken, daarom teveel van.
Want je kunt het zo moeilijk maken als je zelf wilt.
Bij gebrek aan technische hoogstandjes kún je immers veel doen met bestaande middelen.

Stel dat je pubers wilt laten afwassen.
De binnenshuis aanwezige techniek is even eenvoudig als doeltreffend: stromend water, teiltje, afwasmiddel, afwasborstel, theedoek.
Maar er gebeurt niets.
“Koop een vaatwasser!”, zal een bijdehandje adviseren.
“Gaan jullie die betalen?”, vraag jij.
“Waarom ík?”, zal een brutaaltje antwoorden.

Net als met die opwarming van de aarde eigenlijk.
Voorlopig zouden we een héél eind kunnen komen met reeds beschikbare middelen.
Er is immers haast bij (maden in de vaat!).
Gewoon alvast stoppen met vliegen dus, en/of met vlees eten.
Zonder alle huizen direct hermetisch af te sluiten, komen we met breinaalden al een heel eind.
Warme truien aan, dekentjes, en de kachel – uitsluitend woonkamer en keuken! – op achttien graden.
Maar een (voorlopig, denkbeeldig?) gebrek aan techniek blijkt een fantastisch excuus om nu even niets te doen.

Zijn de middelen er – vaatwasser! – dan steggelen we over de kosten.
Ontbreken ze, dan vestigen wij onze hoop op eventuele(!) toekomstige technieken die ons – tezijnertijd! – zullen redden.
Want techniek is een Geloof geworden.

In de Volkskrant* een artikel over “doenvermogen”.
Volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid blijkt “de” rationele en zelfredzame burger een illusie.
Zélfs hogeropgeleiden schieten tekort, ontdekte men.

"Doenvermogen": 
De vaardigheid om te kunnen plannen, het initiatief te nemen tot de juist actie en niet toe te geven aan verleidingen.*
Vooral de laatste is belangrijk, voor onze planeet.
Het klimaatprobleem blijkt dus, wederom, vooral menstechnisch van aard.
Het ontbreekt óns, feilbare mensheid, aan het benodigde laatvermogen.
Laatvermogen: de vaardigheid om te stoppen met onverantwoorde, belastende activiteiten die we kúnnen missen.

Mila Gras-Glas (1968)

* Hans Wansink, “Hoezo zelfredzaam?”, de Volkskrant, 26 april 2017.

dinsdag 18 april 2017

Taboe in de jaren tien: (ver) vliegen vervuilt!

In de jaren tachtig, nog vóór de oprichting van GroenLinks(1990), verplaatsten GroenLinksers zich graag per trein.
Naar China bijvoorbeeld.
Op reis, of, zoals mijn ouders dat noemden, “met vakantie”.
Acht dagen heen, acht dagen terug.
“Prachtige landschappen, je bedje bij de hand”, 
aldus mijn benijdenswaardige klasgenoot die – óók al! – aan een gracht woonde.
Met brede planken op de vloer van hun ruime woonkeuken.
Verder uitsluitend een lange eettafel, bioscoopstoelen, een antiek(!) fornuis, een beschilderde stijlkamer, openslaande tuindeuren en een brede schommel, opgehangen aan een loodzware, want zeventiende-eeuwse, balk.

Ik vergeet de schrijvers, kunstenaars en hoogleraren.
Zomaar, op een doordeweekse dag, aan die onwaarschijnlijk lange keukentafel.
Of in die onverwacht diepe stadstuin, rond een overvloedig met fruit bedekte schaal.
Maar vooral - in grote aantallen! - op de vele feesten.

Oud slim.
Gevestigd, maar NIET te verwarren met oud geld.
Bij mij op school – volgens mijn leraar Nederlands een “volksgymnasium” – was de verhouding tussen die enkele, verdwaalde oud-intellectueel en, sporadische, 'jongste telg' uit Oud-Zuid enigszins... gespannen.

Zo maakte oud-intellectueel alles zelf.
Indien mogelijk, dát moet er wel bij.
Taarten ("oneetbaar") en kleding bijvoorbeeld, maar schoenen ("duur") weer niet.
Oud-rijk daarentegen schafte - hoogstpersoonlijk - de meest verfijnde en smaakvolle producten aan.
Bij de “beste” speciaalzaken van een toch al niet karig met 'specialiteiten' bedeelde hoofdstad.
“Op dehoogte”, vooral.
Wéér anders dan nieuw-rijk, dus.

Toch was het, volgens oud-intellectueel, bij oud-rijk één en al pats.
Volgens oud-rijk daarentegen was er bij oud-intellecteel wel degelijk geld, maar wilden ze dat niet weten.

Want taboes komen in de beste families voor.
Zo constateert Martin Sommer* een blinde vlek in GroenLinkse klimaatvoorstellen.
Want zelfs (juist?!) GroenLinksers vliegen zich rot.
Onverminderd dol op "reizen", maar... druk!

Vliegverkeer beperken?
Indien mogelijk, en dát is niet vaak!
Want tijd is geld, en geld is hip.
In ónze jaren tien.

Mári Glas (1968)


* Martin Sommer, “In een wereld zonder ideologie blijft professionalisme als criterium over”, de Volkskrant, 1 april 2017

vrijdag 7 oktober 2016

Belasting op lifestyle? Kosten wat het kost!

Door producten extra te belasten kan de overheid invloed uitoefenen op individuele lifestyle.
In de praktijk heeft deze methode helaas vooral effect op minder draagkrachtige burgers.
BTW-verhogingen zijn immers nauwelijks ‘belastend’ voor rijke mensen.
Dat is weinig effectief, en oneerlijk bovendien.
Reden genoeg om voorzichtig te zijn met niet-progressieve belastingverhogingen.

Vergelijk het met verkeersboetes, waar de gemiddelde Porsche-rijder blijmoedig de in designerjeans verpakte designerbips mee afveegt.
Een puntenrijbewijs (Frankrijk) of inkomensafhankelijk bekeuringssysteem (Finland) zouden uitkomst bieden.
Maar in Nederland-Belastingparadijs komen deze (te progressieve?!) oplossingen er vermoedelijk nooit doorheen.
Terwijl een kleine groep veelplegers het leven van grotere groepen mensen consequent in gevaar brengt.

Wanneer is ‘betutteling’ gerechtvaardigd?
Ik zou zeggen: waar een bedenkelijke lifestyle niet uitsluitend jezelf schaadt, maar eveneens je omgeving.
Voor het gemak reken ik flora en fauna er even bij.
Die waren er tenslotte eerder dan wij.

Neem alcohol: om rijden onder invloed te bestrijden lijkt het puntenrijbewijs ideaal.
Inclusief een in elk gemotoriseerd voertuig geplaatste iris-scanner voor stiekeme overtreders.
Maar wanneer ga je over de grens van betutteling?
Elke vrouw moet weten dat elk glas wijn, bier of sterkedrank per dag haar kans op borstkanker met 10 procent verhoogt.
Aldus hoogleraar psychiatrie, René Kahn (NRC,4-10-2016).

Zo plaatste het NRC ooit een stelling, van een promovendus:
Elke man van middelbare leeftijd die overweegt een cabrio aan te schaffen moet zich realiseren dat door het ontbreken van een dak ongehinderd zicht op de bestuurder ontstaat.
Van motherblaming naar mother-scaring?
Neen bedankt, elke man moet weten dat de tijden veranderd zijn!
Matig en ongemotoriseerd(!) alcoholgebruik is je eigen zaak, zelfs als vrouw.
Dan liever een extra belasting op producten waarvan met zekerheid is vastgesteld dat zij mede-aardbewoners of zelfs onze gehele planeet ernstig leed en/of onomkeerbare schade berokkenen.

Zoals vlees: onverantwoorde grootverbruiker.
Of vliegtickets.
De laatste bij voorkeur progressief te belasten.

Mila Gras-Glas