Dialogisch DraagVlak (DDV): tegenwicht tegen VVD

Gisteren schreef ik over de mysterieuze aantrekkingskracht van de VVD.

Oppervlakkig beschouwd lijkt een VVD-stem vooral ingegeven door rationele, economische overwegingen. 

Maar Nederland herbergt véél meer VVD-stemmers dan winnaars (financieel onkwetsbaren).

Vermoedelijk lieten veel VVD-kiezers zich verdoven door een (fatale) cocktail van zelfoverschatting - zelfidentificatie met een (onbereikbare?) financiële elite - en wensdenken.

Helaas is de psychologie van kiezers lastig te beïnvloeden. 

Baas in eigen (onder)buik, zullen we maar zeggen.

We moeten het dus hebben van Nederlanders die welbewust kiezen voor solidariteit.

Zij stemmen vooral op linkse partijen: GroenLinks, SP, PvdA en PvdD.

Maar ook hier blijkt de onderbuik een deuntje mee te rommelen, ondanks de betrekkelijk geringe programmatische verschillen.

Zo verklaarde een GroenLinkser uit onze vriendenkring onomwonden "een hekel" te hebben "aan SP-ers".

Hoewel liberalen onderling nóg meer verschillen, vinden zij elkaar uitgerekend in hun onderbuikgevoelens.

Maar links - eensgezind in een rationele kijk op de samenleving - lijkt daarentegen juist door onderbuikgevoelens te worden verdeeld.

Jammer, want samen streven linkse partijen de VVD voorbij.

De socioloog Richard Sennett pleit nadrukkelijk voor samenwerking.*

Hiertoe onderscheidt hij twee soorten debat: dialectisch en dialogisch.

Een dialectisch debat streeft naar sympathie, synthese en gemeenschappelijk begrip.

Een dialogisch debat is minder veeleisend en beoogt te luisteren mét behoud van onderlinge verschillen.

Kortom: inclusief de vrijheid om een boodschap in de eigen woorden te herhalen.

In de woorden van Sennett: "in de echo worden de bakens verzet".

Een treetje hoger, dat wel.

Zo kunnen wereldwijze, hippe GroenLinksers tóch aan tafel met minder bruisende, lageropgeleide SP-ers.

Nadeel: de dialogische benadering is gevoeliger voor gedonder.

Maar stel je eens voor: de "elite" en de "boze witte mannen", onvermoeibaar ideeën uitwisselend op het "Dialogisch DraagVlak" van één gemeenschappelijke, ruimdenkende partij, de DDV.

Met wederzijdse nieuwsgierigheid als voornaamste bliksemafleider.

DDV en VVD: op naar de finale!

Mári Glas (1968)

* Richard Sennett, "Samen. Een pleidooi voor samenwerken en solidariteit", 2012

Leven doet hopen, maar kies wél bewust!

Al jaren en jaren is de VVD de grootste partij.

Gevolgen: snel toenemende ongelijkheid, uitgeholde publieke voorzieningen, natuur en cultuur verpatst en uitgemolken. 

Nog even en ons laatste (openbaar toegankelijke!) natuurgebied is er ook geweest.

Maar de partij is democratisch gekozen.

Kiezers: wie zijn jullie en waarom doen jullie jezelf dit aan?

Volgens filosoof Alain de Botton neigen mensen ertoe om zich met winnaars te identificeren.

Vanuit optimisme en/of zelfoverschatting negeren ze de statistische werkelijkheid en/of beschouwen zichzelf als de kansrijke uitzondering:

Een zekere mate van financiële kwetsbaarheid oftewel loser zijn, is statistisch gezien de norm. […] In loserslanden zijn kiezers zo vriendelijk dat ze ervan uitgaan dat ze losers zijn en zullen blijven en daarom proberen ze de omstandigheden zo prettig mogelijk te maken. […] De vraag is of we stemmen voor een samenleving die een afspiegeling is van onze statistische werkelijkheid. Door te aanvaarden dat we welhaast zeker losers zijn en losers zullen blijven, kunnen we […] samenspannen om in een samenleving te wonen waarin de consequenties van ons falen heel wat minder erg zijn.*

Oftewel: de kans dat u, lezer, op dit moment een winnaar bent - dat wil zeggen: duurzaam immuun voor financiële kwetsbaarheid - is statistisch gezien zeer klein.
Toch wilde u wellicht, met uw partijkeuze, voor de zekerheid alvast uw (verhoopte) uitzonderingspositie en/of winst bevoordelen.

Hoop doet leven, zegt men.
Maar volgens James Baldwin is het andersom:

I can't be a pessimist because I'm alive. To be a pessimist means that you have agreed that life is an academic matter. So I'm forced to be an optimist.**

Leven doet hopen dus, en dat is maar goed ook.

Want leven is natuurlijk geen kwestie van cijfers of statistiek.

Maar stemmen, idealiter, wel.

Niets mis dus met gezond egoïsme, maar houd wél je hoofd erbij!

Mári Glas (1968)

* Alain de Botton, de Volkskrant, 15 juli 2017

** James Baldwin in de documentaire "I Am Not Your Negro"

Wetenschappers aller landen, verenigt u!

Terwijl ideologieën zoals communisme en kapitalisme ooit met geweld bevochten werden, heeft de gedoodverfde overwinnaar van de “ideologische schoonheidswedstrijd”, het (neo)liberalisme, genoeg aan feiten.*

Feiten die, idealiter, door onafhankelijke(!) wetenschappers worden geproduceerd.**

Vooral kwantitatieve onderzoekers (statistici) geloven heilig in de universiteit als feitenfabriek.***

Inmiddels zijn wetenschappers dan ook hofleveranciers van politici en beleidsmakers.

Maar feitenfabrikanten moet hun arbeiders wél betalen.

Zelfredzaamheid: neoliberalistisch grondbeginsel!

Zo kan het gebeuren dat opvallend veel 'geproduceerde' feiten ineens naadloos in het neoliberalistische straatje passen.

Anders gezegd: wetenschappers voorzien de gevestigde orde van 'munitie' – feiten zo hard als staal! – om de strijd met andersdenkenden aan te gaan.
Want andersdenkenden - lageropgeleiden, populisten, ketters, religieuze fanatici, communisten, barbaren - bedreigen onze beschaving!

De productie van wapentuig: het lijkt een wat schrale wetenschapsopvatting.

Toch blijft de beurs steeds vaker gesloten voor het gebedel ten behoeve van fundamenteel, onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek.

Geen aalmoezen, alstublieft!

Mede daarom zijn zelfs de succesvolste feiten-leveranciers – zelfredzame wetenschappers die maximale susidies binnenslepen – er niet helemáál gerust op.***

Want de concurrentie is groot.

Zo worden elders geproduceerde harde(!) feiten niet zelden ongehinderd door enige kennis in elkaar geflanst.

Soms zelfs door wetenschappelijke leken als journalisten en politici.

Dat is oneerlijke concurrentie!

Recent voorbeeld is de oproep van NRC-columniste Caroline de Gruyter aan “Westerse elites” om voorál trots op zichzelf te zijn:

Iedereen heeft gezien dat kapitalisme, met al zijn missers en fouten, burgers een veel beter leven biedt dan communisme. [...] Maar wat doen wij? We klagen. Niks deugt. [...] We moeten ons cynisme het raam uitgooien. [...] Kapitalisme is een succes, al heeft het vele makkes”.****

Ongehinderd door grondige (sociale) feitenkennis, inderdaad!
Oftewel: commerciële vrijhandel in surrogaat-feiten.

Met als (onbedoeld?!) gevolg dat “Westerse elites” het zich inmiddels kunnen veroorloven om belangrijke verworvenheden als individuele bestaanszekerheid en sociale rechtvaardigheid onbekommerd “het raam uit te gooien”.

Wetenschappers aller landen, verenigt u!

Mári Glas (1968)

* John Lancaster, “Whoops”, 2010, pp. 10-13. Zie ook Mári Glas, “Verkiezingsklimaat 2017: geen schoonheidsprijs”, 14 maart 2017

** Mári Glas, “De sleutelrol van taal bij de productie van feiten”, 2 mei 2017

*** Youtube, “A keynote speaker at the march for science”, 

**** Caroline de Gruyter, “Gooi het cynisme het raam uit en wees trots”, NRC, p.15, 29 april 2017.

In de volgmond

Eerder beschreef ik de sociologische neiging tot neologismen.

Soms verzinnen menswetenschappers deze nieuwe woorden helemaal zelf.

Vaker zijn het samengestelde termen, of varianten op bestaande woorden.

Ook kan het gaan om verbasteringen van anderstalige woorden, waarvoor blijkbaar geen passende vertaling bestaat.

Maar vaak kan ik zelf, met mijn boerenverstand, best een Nederlands alternatief bedenken.

Soms voegt een nieuw woord daadwerkelijk iets toe.

Zoals de – zowel Nederlands- als Engelstalige – term ‘precaria(a)t’, samengesteld uit ‘precair’ (kwetsbaar, onzeker) en ‘proletariaat’ (arbeidersklasse).

Precariaat betekent dus zoiets als kwetsbaar volk.

Zelfs zonder de theorie erachter precies te kennen begrijp je, bij benadering, wat ermee bedoeld wordt.

Precariaat: een almaar kwetsbaarder wordende arbeidersklasse, onzeker (precair!) voortgedreven van tijdelijk contract naar tijdelijk contract.

Terwijl bestaande sociale vangnetten scheuren en gaten beginnen te vertonen.

Precariaat klinkt vanzelfsprekend.
Geen ander woord lijkt toepasselijker.

Na één keer uitleg onthoud je het.

Zulke woorden verrijken de taal.

Soms is een woord er ineens.

Zo typte ik pas geleden "in de volgsmond”, waar ik “volksmond” had bedoeld.

Niet toevallig over de veelgehoorde dooddoener: 

“schoonheid is subjectief”.

Zo’n typefout zou je “Freudiaans” kunnen noemen.

Alsof je on(der)bewuste een duit in het zakje doet.

Die “s” kan wel weg.

“In de volgmond” wordt het dan.

Waar de échte wetenschap georganiseerde twijfel is, krijgen wetenschappelijk klinkende uitspraken in de volgmond juist een wat onwrikbaar karakter.

Zo smoort de volgmond elke eerlijke discussie in de kiem.
Want jouw waarneming 'subjectief' noemen is een beleefde manier om jou de mond te snoeren.

De volgmond is opvallend vaak hoger opgeleid en eert de heilige drie-eenheid: deskundigheid, objectiviteit, rationaliteit.

Zelfs – juist! – waar het hem(!) betrekkelijk onbekende vakgebieden betreft.

De volgmond gelooft(!) heilig in feiten, dan wel techniek.

In de “onzichtbare hand van de markt”, of in economische groei.

Tip: glimlach de volgmond allervriendelijkst toe.

Maar maak je snel uit de voeten.

Mila Gras-Glas (1968)

Stemwijzer 2017: instrument van de macht

In mijn vorige stukje* constateerde ik dat de nieuwe Stemwijzer** onbedoeld(!) als instrument van de macht fungeert.

Hoewel niet per definitie van de zittende macht (“politieke elite”).

Dát moet er wel bij.

Gevestigd, omdat de gekozen stellingen erg voorspelbaar zijn.

Zelfs de formuleringen lijken ontleend aan de diverse partijprogramma’s.

Alle stellingen klinken bekend in de oren.

Het aantal zetels van een bepaalde partij blijkt dan ook een goede voorspeller van het aantal partijspecifieke “speerpunten” in de Stemwijzer.

Zo komen opvallend veel stellingen (bijna eenderde!) rechtstreeks uit het programma van de grootste partij, de VVD.

Door op basis van zetelaantallen te shoppen in partijprogramma’s wordt de Stemwijzer een instrument van zittende partijen.

Oftewel van de gevestigde macht.

Onnodig te zeggen dat partijen hun speerpunten dolgraag terugzien in de Stemwijzer.

Maar je wilt geen scheve gezichten.

Eerlijk zullen we alles delen, lijkt dan ook de achterliggende gedachte.

Mét de kanttekening: ik een beetje meer dan jij, omdat ík gewonnen heb.

Het voordeel van ongeschreven regels is dat niemand je erop vast kan pinnen.

Zo krijgt 50+ (één zetel) één typisch speerpunt (AOW-leeftijd 65), maar de PvdD (twee zetels) eveneens één (BTW-tarief vlees 21%).***

Ik schreef al dat de Stemwijzer niet uitsluitend de zittende partijen dient.

Zo blijken zes stellingen (1,4,6,14,16,30) onvervalste PVV-speerpunten.

Maar met twaalf zetels vertegenwoordigt de PVV slechts 8% van de kiezers.

Met 20% is deze partij dus opvallend oververtegenwoordigd.

Geert blijkt niet voor niets overladen met media-aandacht.
Opiniepeilingen deden de rest.

De Stemwijzer volgde braaf!

Enkele discriminerende Stemwijzer-stellingen horen in de moderne staatsinrichting niet thuis.
Dit vanwege de schending van de driemachtenleer.****

Met stelling 14 – “Nederland moet de grenzen sluiten voor Islamitische immigranten” – lijkt zelfs de inmiddels helaas gevestigde president van een verre – en langzamerhand nogal exotische! – grootmacht zomaar een dikke middelvinger in ónze Brinta te hebben.

Mári Glas (1968)

* Mári Glas, “Stemwijzer 2017: herkauwen in dertig stellingen”

** TweedeKamer verkiezingen 2017

*** Even rekenen: één zetel vertegenwoordigt pakweg 0,6666667% van de kiezers (150 zetels). Maar één StemWijzer-stelling vertegenwoordigt 3,3333333% van de StemWijzer (30 stellingen). Strikt genomen zijn kleinere partijen dus in het voordeel. Mits het ze lukt om een plekje in de Stemwijzer te veroveren, natuurlijk. Opgemerkt moet worden dat de AOW-stelling niet uitsluitend speerpunt is van 50+, maar bijvoorbeeld ook van SP. Hetzelfde geldt voor de verhoging van de BTW voor vlees, waar GroenLinks zich eveneens voor heeft uitgesproken.
**** Theorie over staatsinrichting: trias politica, oftewel de leer van de scheiding der machten (godsdienst, politiek, recht) die elkaars functioneren controleren. Idee van de Franse filosoof Montesquieu. 

Stemwijzer 2017: herkauwen in 30 stellingen

De nieuwe Stemwijzer is er.*

Mét de onvermijdelijke kritiek.

De Stemwijzer zou niet objectief zijn.

Want gefinancierd door de overheid, en beïnvloed door “linkse stemwijzersponsors”.**

Toch schijnen zwevende kiezers zich op de valreep door de uitslag te laten beïnvloeden.

Hoe erg is dat?

De Stemwijzer bestaat uit dertig weinig verrassende stellingen.

Wat je erin stopt, haal je eruit.

Ik had me de moeite kunnen besparen.

Wat verwacht ik eigenlijk zelf van een stemwijzer?

Onwillekeurig hoopte ik dat uiteenlopende standpunten van dito politieke partijen – ook de kleine dus! – worden meegewogen.

Juist over onderwerpen die zelden de publiciteit halen.

Een goede stemwijzer verleidt partijen om kleur te bekennen.

Oók over kwesties die in partijprogramma’s onderbelicht blijven.

Een goede stemwijzer verleidt eveneens de kiezers: 
tot vergelijkend warenonderzoek.

Een objectieve stemwijzer is sowieso een illusie.

Want verreweg de meeste onderwerpen halen de Stemwijzer niet.

Er worden dus per definitie keuzes gemaakt.

Net als in wetenschappelijk onderzoek, waarin het bepalen van de onderzoeksvraag het halve werk is.

Verontrustend lijkt mij vooral de voorspelbaarheid van de stellingen.
Zonder dat invloedrijke politici of journalisten besluiten dat feiten of gebeurtenissen belangrijk zijn, halen deze immers het nieuws niet.

En, blijkt nu, evenmin de Stemwijzer.

Herkauwen met dertig magen dus.

Terwijl koeien genoeg hebben aan zeven.

Draag je een journalist op zijn morele oordeel thuis te laten, dan kunnen er twee dingen gebeuren: óf hij heeft geen flauwe notie van wat belangrijk is om te vertellen,[...] óf hij komt daar alsnog achter op de enige manier die hem nog rest: door het anderen te laten bepalen. Dat betekent in de praktijk: je wordt een spreekbuis van de gevestigde orde.***

Aldus Rob Wijnberg over dwangmatig objectieve journalistiek.

Ja, het is erg om de Stemwijzer als leidraad te nemen.
Want de Stemwijzer blijkt - onbedoeld - een instrument van de macht.

Wordt vervolgd.

Mári Glas (1968)

* Tweede Kamer verkiezingen2017

** De Dagelijkse Standaard, februari 2017

*** Rob Wijnberg, “Waarom objectieve journalistiek een misleidende en gevaarlijke illusie is”, De Correspondent, 24 januari 2017.

Ons Soort Samenleving (OSS)

In “Hun doel: dat wij nu elkaar beschuldigen” introduceert Tom-Jan Meeus de aanduiding “ons soort maatschappij”.*

Ons Soort Mensen (OSM) – gewoonlijk gebruikt voor de sociale en financiële bovenlaag – is genoegzaam bekend.**

Maar “ons soort maatschappij” is voor mij nieuw.

“Wij”: Ons Soort Maatschappij.

“Hun”: hún soort, dat klaarblijkelijk niet wil deugen.

Je moet er dus bij horen.

Bijvoorbeeld op grond van (bijzondere, hoogstaande) kwaliteiten.

Net als OSM eigenlijk.

Ter onderscheiding van OSM pleit ik voor de aanduiding Ons Soort Samenleving (OSS).

Niet te verwarren met ORS: een middel tegen uitdroging.

Waar ORS de fysieke vochtbalans herstelt, herstelt OSS de ratiobalans van het maatschappelijk lichaam.

OSS, tovermiddel tegen:

De ontwrichting van ons soort maatschappijen – naarmate wij minder met verstand en meer [met?] emotie reageren.*

Het goede nieuws is dat Meeus’ artikel nu eens niet gaat over mensen die onvoldoende “geïntegreerd” zijn.

Of misschien tóch?!

Zoals Wilders Moslims beschuldigt van achterlijkheid, zo beschuldigt Meeus populisten én hun achterban van achterlijkheid:

In feite wordt onze manier van leven al het hele jaar op de proef gesteld.

Onze levenswijze: “democratie”, (objectief!) “nieuws”, “rationele analyse”, “verstand”.

Aldus Meeus.

Dit in flagrante tegenstelling tot “een emotioneel overbeladen klimaat” waarin “persoonlijke getuigenissen” de boventoon voeren.

Neem Bommels trouwe bediende Joost, helaas het prototype PVV-stemmer:

'Er zijn te veel lieden, dat is de moeilijkheid. Als mijn partij het voor het zeggen had, zou de overheid krachtig ingrijpen.' De dienstbare Joost vertegenwoordigt De Kleine Man die bang is voor De Buitenlander.*** 

Typisch geval van een verstoorde ratiobalans:

Bij al dit soort gedrag [...] zien we telkens dat emoties het van het verstand winnen. Elke reclamemaker en spindoctor weet dat emotie de effectiefste vorm van communicatie is. Ráák mensen.*

“Elkaar beschuldigen” is echter géén oplossing, volgens Meeus.

Tenzij iemand “vergeven is van emotionaliteit”, natuurlijk.

Kortom: herstel uw ratiobalans.

Neem OSS!

Mári Glas (1968)

* Tom-Jan Meeus, “Hun doel: dat wij nu elkaar beschuldigen”, NRC Handelsblad, 19 december 2016.

** Zie ook Rémi Glas, http://eenglaasje.blogspot.nl/2016/10/money-follows-merits-of-andersom_27.html

*** Joost Pollmann, “Het grauw kent zijn plaats niet”, uit de Volkskrant, 6 januari 2019

Onderwijs relativeren? Dát durf ik niet!

Peter de Waard hekelt de “obsessie met onderwijs” van politieke partijen.*

Onderwijs draagt volgens hem niet “per se” bij aan welvaart en economische groei.

Dit moet wel waar zijn, want de journalist bevindt zich in eminent gezelschap.

Zo is er volgens Harvard-econoom Lant Pritchett “geen greintje bewijs” dat “meer onderwijs leidt tot hogere groei”.

Daarbij leidt onderwijs, volgens Cambridge econoom Ha-Joon Chang, “hoogstens tot een rijker en onafhankelijker leven”.

Terwijl groei het hoogst bereikbare is.

Economisch, welteverstaan!

Verder stelt Chang dat er in groeiende(!) economieën juist behoefte is aan laaggeschoold dienstverlenend werk.

Hier is weinig tegenin te brengen.

In Global Cities zoals Londen dient een – grotendeels onzichtbare en voornamelijk uit zwaar onderbetaalde immigranten bestaande! – vloeibare onderklasse de, steeds excessiever wordende, behoefte aan diensten van de financiële elite.

Terwijl onderwijs van oudsher juist het domein van de middenklasse is.

In het bijzonder van de sociale stijgers.

Nu wil het geval dat global cities helaas niet zitten te springen om sociale stijgers.

In de woorden van een Engelse cartoonist:

Sorry folks! The social ladder is temporarily out of order.

Wel staat goed onderwijs aan de basis van een waarachtige meritocratie.

De kern ervan is immers dat toelatings- en examencriteria objectief zijn.

Voor de gevestigde orde een lastige hobbel om te nemen, maar voor de – bij voorkeur dienende! – onderklasse ronduit onwenselijk.
De Waards artikel eindigt als volgt:

Onderwijs is maatschappelijk gezien een groot goed, puur economisch is een land vol academici niet beter af. Wie 'onderwijs, onderwijs, onderwijs' roept, moet ook die relativering durven maken.

Durven?!

Durven is een heerlijk woord; Als je durft zoals het hoort. Weet je wat je durven moet? Al wat eerlijk is en goed. En als iemand je iets vraagt; Wat de naam van laagheid draagt; Zeg dan, wat er ook geschiedt; Frank en vrij: dát durf ik niet!**

Mári Glas (1968)

* Uit de Volkskrant, 26-10-2016, p31.

** Klassiek poëzie-album-versje