De onnavolgbare breitechniek van Loes Veenstra

Al die verschillende steken verzin ik zelf, die heb ik niet geleerd. Ik brei nauwelijks uit boeken, want ik heb geen geduld om patronen te lezen. Ajoursteken? Dat is de taal van die boeken. Ik kan geen definitie van die steken geven. Ik brei een trui met gaatjes: twee samen, dan twee of drie steken recht(s?!) en dan weer twee samen. Bij dat samen breien sla je de lus om de naald; dan krijg je dat gaatje.

Aldus Loes Veenstra, uit Rotterdam-Zuid.

Onwillekeurig vraag ik me af of dit waar kan zijn.

Want zelf brei ik óók, hoewel niet zoveel als Loes Veenstra.

Maar als het moeilijker wordt dan boord- of tricotsteek - ajour, kabels, patentsteek, schaduwbreien - kan ik niet zonder instructies.

Patronen bedenk ik meestal wel zelf.

Maar Loes Veenstra is niet het type om te jokken.

Dat zie je aan haar.

En al die aandacht - film, tentoonstelling, boek - vindt ze eigenlijk maar een beetje ongemakkelijk.

Voordat zij 'ontdekt' was breidde ze, vanaf 1955, ongeveer vijfhonderdzestig truien.

Gewoon, omdat ze anders "teveel zou roken".

Een deel gaf ze weg, maar ongeveer vijfhonderd belandden ongedragen op zolder.

Mooie truien, met opvallende kleurencombinaties en patronen.

Onwillekeurig geven ze een tijdsbeeld.

Vier truien van Loes Veenstra, 
tentoongesteld door de Kunsthal te Rotterdam. 

Er is veel aan de truien van Loes Veenstra dat mij intrigeert.

Maar dat ze zelf, bijvoorbeeld, ajoursteken bedacht nog wel het meest.

Toegegeven: heel ingewikkeld zijn de door Loes Veenstra gebruikte steken meestal niet.

Aan de meeste technische hoogstandjes waagt ze zich niet.

Maar toch.

Breien is een hoogstaande en verfijnde techniek, waar een complete industrie op drijft.

Zijn al die steken ooit bewust door iemand 'ontworpen'?

Of komen de meeste vondsten - overgedragen van generatie op generatie - voort uit de vaardige, 'alwetende' handen van anonieme (huis)vrouwen als Loes Veenstra?

"Dit is alles ja gans onwetenschappelijk", zou Professor Prlwytzkofsky zeggen.

Lis Glas (1957)

Hedendaags feminisme: dienstplicht voor vrouwen

Wim Daniëls memoreert de “forse offers” van het vrouwenlichaam.*

Aanleiding is de overgang.

Eerder beschreef Daniëls, met gynaecoloog Dick Schoot, het menstruatieproces, door hen “maandelijkse kermis” genoemd:

met steeds weer de aanloop ernaartoe, de kermis zelf en de afbraak ervan, dertig, veertig jaar lang. En de vrouw loopt daarbij nooit rond op de kermis en zit niet in de attracties, maar is een omwonende. Ze heeft er alleen de lasten van.

Ach, ‘t is niets. 

Gewoon de soort een beetje in stand houden!

Maar volgens Daniëls moeten mannen beseffen dat 

de draaglast voor mannen nul is. Nul, nul, nul, enzovoort.

Te beginnen met onze CDA-lijsttrekker, wat mij betreft.

Want Buma pleit voor maatschappelijke dienstplicht.

Oók voor vrouwen!

Qua vrouwenemancipatie loopt Zweden, waar de in 2010 afgeschafde dienstplicht onlangs weer werd ingevoerd, natuurlijk voorop.

Want volgens de regerende Sociaaldemocraten én Groenen dient de hedendaagse dienstplicht “genderneutraal” te zijn!**

Maar voor de zekerheid stemde ook de Nederlandse ministerraad alvast in met het voorstel om nu ook 17-jarige meisjes(!) op te roepen voor de – gelukkig sinds 1997 buiten werking gestelde maar met een simpel Koninklijk Besluit te reactiveren! – militaire dienstplicht.

Net als voor de Zweden weegt “gelijke behandeling van beide seksen nu zwaarder”, aldus minister Hennis.***

Met als lichtend voorbeeld Eritrea, dat geheel op (levenslang!) dienstplichtigen draait.
Om die reden bestaat het land volgens Eritrea-expert Binyam Andebrhan**** uitsluitend op papier.

Zo plaatsen onderwijzers elke ochtend hun handtekening, om vervolgens betaalde(!) privélessen te geven aan kinderen van hoge militairen of criminelen.

Ook daar begon de "genderneutrale" mishandeling met emancipatie.****

Vrouwen wilden ook!

Moderne emancipatie: naast bovengenoemde lichamelijke belastingen, een nog altijd onevenredig hoog(!) aandeel in huishouding, kinderverzorging én mantelzorg nu óók nog enkele jaren(!) dwangarbeid voor de staat.

Niet toevallig was één van de intelligentste feminsten aller tijden, Germaine Greer, géén voorstander van “gelijkheid”.

Mila Gras-Glas (1968)

* Wim Daniëls, "Waarom mannen dit artikel moeten willen lezen", NRC, 29 april 2017
** de Volkskrant, “Militaire activiteiten Rusland in Baltische regio: Zweden voert dienstplicht weer in”, 2 maart 2017-05-01

*** de Volkskrant, “Militaire dienstplicht geldt nu ook voor vrouwen”, 24 februari 2017

**** Binyam Andebrhan, Landendag Eritrea, georganiseerd door Vluchtelingenwerk Nederland, Utrecht, 7 april 2017

Over de noodzaak van babbelen

Vrouwen babbelen meer dan mannen.

Zo is het idee.

Babbelen: gezellig, maar nodeloos(!) langdurig(!) praten over onbeduidende(!) onderwerpen.

Synoniemen: kakelen, kleppen, klessebessen, kletsen, keutelen, keuvelen, kouten, kwebbelen, kwetteren, leuteren, ouwehoeren.

En in de praktijk vooral: roddelen.

Babbelen staat niet hoog in aanzien.

Helaas blijkt de effectiefste manier voor eerherstel van allerlei zaken*, waaronder gebabbel: bewijzen dat iets van oudsher geen typisch vrouwelijke specialiteit is.

Aanwijzingen hiervoor vond ik in onverwachte hoek, van een mán nog wel.

Evolutionair bioloog, fysioloog en biogeograaf – en autodidact-antropoloog en schrijver – Jared Diamond bracht jaren door tussen traditioneel levende volkeren.

Al snel merkte hij dat mannen uit deze afgelegen gemeenschappen, zoals bijvoorbeeld Papoea’s uit Nieuw-Guinea, meer babbelen dan alle Westerse vrouwen bij elkaar.

Volgens Diamond babbelen zij het klokje rond:

Ze leveren voortdurend commentaar op wat er nu aan de hand is, op wat er vanochtend en gisteren gebeurde, wie wat wanneer heeft gegeten, wie wanneer en waar stond te plassen, wie wat over wie zei en wie wat heeft aangedaan, en dat alles tot in de kleinste bijzonderheden. Ze praten niet alleen overdag ongelooflijk veel, ze worden ook ’s nachts van tijd tot tijd wakker en beginnen dan opnieuw te praten.**

Net als vriendinnen die onderling ellenlang ervaringen uitwisselen – babbelen, roddelen, kwáádspreken desnoods – over mannen.

Zodat ze bijvoorbeeld eindelijk een punt achter die hopeloze relatie kunnen zetten.

Omdat ze ineens kunnen benoemen wát er aan de hand is.

Je voorbereiden op de gevaren van het leven, noemt Diamond dat.

Ook wel: alert zijn op alledaagse vanzelfsprekendheden, oftewel “constructieve paranoia”.

Babbelen: een slimme meid is op haar toekomst voorbereid?

Helaas hebben mijn succesvolste carrièrevriendinnen wel iets beters te doen.

Want zij vinden babbelen zonde van de tijd.

Onze telefoontjes zijn praktisch en zakelijk, onze ontmoetingen opgewekt en opbouwend.

Moderne emancipatie: worden zoals verstandige mannen nóóit waren.

  

Mila Gras-Glas (1968)

* Denk bijvoorbeeld aan onderwijs en zorg

** Jared Diamond, “De wereld tot gisteren. Wat we kunnen leren van traditionele samenlevingen”, 2013, p. 313

Verzamelaars en jagers: in díe volgorde

Mijn laatste stukje stond er net op, toen ik al vervelende e-mails ontving.

Vanwege mijn* bewering dat jagers nauwelijks bijdroegen aan het prehistorische equivalent van het gezinsinkomen, maar verzamelaars(ters) des te meer.

“Waar haal je die onzin vandaan”;
“Dit bewijst dat zwangere vrouwen niet helder denken”.
Enzovoort.

Mijn broer, die de ingezonden e-mails beheert**, vroeg extra toelichting.

Hij, niet toevallig man, “begreep het óók niet helemaal”.

“Als ík het dan maar begrijp”, zei ik.

Want het is praten tegen dovemans(!)oren.

Maar van de reacties van enkele vrouwen, mijn gedroomde bondgenoten, lag ik wakker.

Eentje gaf een trap onder de gordel, die ik nu nóg voel:

Heeft dat kind van jou eigenlijk een vader? Zeik jij kerels af omdat je geen man aan je kunt binden?

Een ander dook in de literatuur, en vond weinig bewijzen voor mijn bewering.

Tip: lees eens wat vrouwelijke geschiedschrijvers.

Wetenschapsjournaliste Nathalie Angier duikt onder meer in de geschiedenis van primaten.

Hoewel bonobo’s net zoveel op ons lijken als chimpansees (99% genetische overlap), verkozen geleerde mannen stelselmatig de (patriarchale!) chimpansee-gemeenschappen als referentiekader.

Chimpansee-mannetjes zijn gewelddadiger dan bonobo’s.

Chimpansee-vrouwtjes onderhouden onderling minder hechte bondgenootschappen.

Toegegeven: in de Westerse geschiedenis is love and peace eerder uitzondering dan regel.

Maar recent onderzoek suggereert aanzienlijke overeenkomsten tussen de matriarchale bonobo-gemeenschappen en prehistorische(!) menselijke samenlevingen.

Het kan verkeren:

Alleen bij mensen zijn de mannen erin geslaagd tussen een vrouw en haar maaltijd te komen, de macht te krijgen over de bronnen die ze nodig heeft om zichzelf en haar kinderen te voeden [...] We weten niet [...] wanneer vrouwen tot de ontdekking kwamen dat ze steeds weer tegen een mannelijk schild opliepen als ze naar voedsel zochten (*p.313-314).

Zo werden mannen onmisbaar en vrouwen – in het gunstigste geval! – inwisselbaar.
Tenminste voor ándere vrouwen.

Maar vaker een directe bedreiging:
verdeel en heers.

Ira Glas (1983)

* Ontleend aan wetenschapsjournaliste Nathalie Angier, uit: De vrouw. De waarheid over het vrouwelijk lichaam, 1999

** Mári Glas