Architect en socioloog Mári Glas (1968) buigt zich over noodlijdende vraagstukken in wetenschap en samenleving. Onder zijn redactie schrijven zijn (half)zussen Rémi ('55), Lis ('57), Mila ('68) en Ira ('83) Glas op hun Eigen Wijze met hem mee, over zelfgekozen onderwerpen. Waar het langer moet, laten zij hun ideeën rijpen op eikenhout en vullen hun eigen blogs hiermee. Waar het korter kán schenken zij hieruit gezamenlijk een Glaasje, van maximaal 300 milliliter, oftewel 300 woorden. Proost!


maandag 6 februari 2017

De ik-bak: ik ben geweldig, jij trouwens niet!

De jij-bak is een veelgebruikt schijnargument.
In vergelijking met andere drogredenen (cirkelredenering, autoriteitsargument, vals dilemma) werkt de jij-bak als een geladen pistool.
Met de jij-bak sta je nooit met je mond vol tanden!

De jij-bak is geen moderne uitvinding.
De klassieken gebruikten het “tu quoque” (jij óók!) al.

Anders dan bijvoorbeeld de cirkelredenering speelt de jij-bak recht op de man/vrouw.
Oftewel: wat je zegt ben je zelf! 
Of juist niet. 
Dús is het niet waar!
Zelfs een minder dodelijk schot, verlamt tegenstanders toch tenminste voor de duur van de discussie.

Relatief nieuw is de ik-bak.
Hoewel de ik-bak hinderlijk rondzoemt, kent Google het beestje vooralsnog niet.
Ik vind slechts: “Ik bak geweldig, jij trouwens ook”.
Terwijl de ik-bak het tegendeel beweert.

Hoe werkt de ik-bak?
Iemand vertelt.
Een persoonlijke geschiedenis, bestemd voor luisterende oren.
Zónder onmiddellijke behoefte aan (tegen!)argumenten dus.

Meestal gaat het om ervaringen of zelfs feiten, die iemand serieus belemmeren in het functioneren.
Bijvoorbeeld discriminatie, maatschappelijke tegenslagen of een moeilijke jeugd.

Voorbeeld:
X vraagt aan Y waarom hij/zij nog geen betaald werk heeft.
De (netjes afgestudeerde!) Y antwoordt dat hij/zij tevergeefs honderden brieven verzonden heeft.
Vervolgens spreekt Y het vermoeden uit dat zijn/haar niet-Westerse achternaam werkgevers afschrikt.
Waarop X (ongevraagd!) vertelt over door hem-/haar-zelf overwonnen tegenslagen.
Zo had X rood haar.
Wat zéker geen pretje was, op school!

Na bovengenoemde dreiging volgt het dodelijke schot:
X, naar eigen zeggen een “doorzetter”, adviseert Y, ongevraagd(!), om “niet in de sláchtofferrol te vervallen”.
“Vergelijk discriminatie met slecht weer: je moet er mee dealen.”
Zélf wijst X dan ook niet naar anderen, maar kijkt wat X zélf kan doen!

Aldus de ik-bak.
Geen schijnargument, maar een onverwachte(!), frontale aanval.
Erger dan het geladen pistool in discussies (de jij-bak).
Bóvenal bijzonder dodelijk voor vriendschap!

Tip:
Geef je over.
Ongewapend.
Aan ándermans verhaal.

Rémi Glas (1955)

zondag 5 februari 2017

Wonderschone energie: de windmolen en de snelweg

Natuurlijk ben ik vóór schone energie.
Helaas is het aantal smaken beperkt.

Hoe schoon kan energie eigenlijk zijn?
Wonderschoon!

Wat is wonderschone energie?
Het beperken van de CO2-uitstoot is een noodzakelijke, maar helaas onvoldoende voorwaarde voor wonderschone energie.
Oftewel: schone energie is niet schoon genoeg.

Want wónderschone energie heeft betrekking op het gehéle plaatje.
Wonderschoon betekent immers: héél mooi.
Waarom zouden we met minder tevreden zijn?

Over stuwmeren wil ik het niet eens hebben.
Grotere verwoesting van natuur, (cultuur)historisch erfgoed, leefgemeenschappen en landschap is nauwelijks denkbaar.
Gelukkig hebben we in Nederland helemaal geen bergen.

Zonnepanelen dan?
Op de enorme dakvlakken van megaschuren en bedrijfspanden misstaan ze niet.
Minder "wonderschoon" zijn velden vol met zonnepanelen, in lange rijen.
Onder die panelen ontstaat een dor en droog niemandsland: waardevolle landbouwgrond getransformeerd tot West-Europese woestenij.
Terwijl er zóveel werkeloze daken beschikbaar zijn.

Tot slot windmolens.
Op zichzelf niet eens zo lelijk.
Toch slaat de angst mij om het hart, rijdend door de Flevopolder.
Ziet Nederland er straks zó uit?
De Flevopolder was al wat... onherbergzaam.
Maar wie beschermt de oude, harmonieuze, ongerepte landschappen?

Schaal is alles.
Naast moderne windmolens lijken zelfs monumentale Groningse graanschuren wel tuinschuurtjes.

Maar wat is een mooier koppel dan windmolens en snelwegen?
Qua schaal uit hetzelfde milieu, qua richting daarentegen complementair.*
Naast snelwegen lijkt eventuele windmolenoverlast (geluid, slagschaduw) verwaarloosbaar.

Een linkse politieke partij blijkt al een huwelijk voor te bereiden.*
Helaas is de bruidsschat (grond!) nog te klein.
De vader van de bruid (de overheid, eigenaar van aangrenzende grond) werkt voorlopig onvoldoende mee.

Desalniettemin: langs snelwegen vormen windmolens een aanvulling op het bestaande landschap.
Zo wordt de snelwegenstructuur vanuit de verte leesbaar: 

Denkend aan Holland
Zie ik snelle wegen
Traag door oneindig
Laagland gaan,
Rijen ondenkbaar
IJle molenwieken
Op hooge staanders
Langs kanalen staan**

Oftewel: "in een grootsch verband".

Mila Gras-Glas (1968)

* Door mensen aangelegde, grootschalige waterwegen (kanalen) lijken eveneens een geschikte aanleiding voor lintbebouwing van windmolens. Rivieren - oeroude, meanderende landschapselementen - daarentegen niet.
** Vrij naar "Denkend aan Holland", Hendrik Marsman:
Denkend aan Holland Zie ik breede rivieren Traag door oneindig Laagland gaan, Rijen ondenkbaar IJle populieren Als hooge pluimen Aan den einder staan; En in de geweldige Ruimte verzonken De boerderijen Verspreid door het land, Boomgroepen, dorpen, Geknotte torens, Kerken en olmen In een grootsch verband 

vrijdag 3 februari 2017

...en bewaren, héél zuinig bewaren!

’s Zomers bevrijd ik veel vlinders.
Niet uit een doosje, maar uit mijn huis.
Vlinders symboliseren vrijheid.
En de liefde, natuurlijk.
Die momenten dat het leven eventjes helemaal klopt.
Je knippert met je ogen en het is voorbij.

Een mooi symbool.
Eerst werken: “in je levensonderhoud voorzien” (rups).
Niet bepaald sexy.
Al die pootjes: brrrrrr.

Maar dan.
Eventjes lijkt álles mogelijk.
Geuren en kleuren en vergezichten.
Eerst alleen, de boel verkennen.
Vervolgens de liefde.
Eindeloze rondedansjes om elkaar heen.
Als beschouwer weet je dan al dat het snel afgelopen zal zijn.
Maar toch: troost.
Een leven van enkele weken is óók een leven.
En hoe!

Maar wie iets mooi vindt, wil het in een doosje doen.
Hebben.
Mensen, bedoel ik.
De vlinders.
Om naar te kijken.
In een glázen doosje, dus.
Dát moment bewaren. 

Veel verkopers van ingelijste vlinderlijkjes hebben - oprecht! - géén idee.
“Néé, als ze bijvoorbeeld vergast zouden worden, zou ik ze niet verkopen. Dan kun je er toch niet van genieten? Nee, ik weet niet precies hoe ze worden doodgemaakt. Ze vallen toch gewoon neer? Ik ga uit van vertrouwen”.

De Keuringsdienst* werd nergens binnengelaten.
Maar in China gelukkig wel.

Je pakt een zojuist(!) ontpopte vlinder beet en vouwt de vleugels zachtjes samen.
Voorzichtig, want er mag geen voelsprietje beschadigen.
Dát vinden de mensen niet mooi.**
Ondertussen houd je het envelopje open, in je linkerhand.
Stopt de vlinder erin en vouwt het dicht.
Hoe simpel kan het zijn!

“Je kunt ze hóren”, zegt de presentator.
Hij houdt zijn hoofd tegen de krat vól met envelopjes.
Wel honderden.
Die gaan straks de hele wereld over.
“Hoe lang houdt zo’n vlinder dit vol?”, vraagt de presentator.
“Maximaal een week”, zegt de kweker.

Waaruit maar weer blijkt dat de werkelijkheid altijd nog véél gekker is dan je ooit had kunnen bedenken.

Mila Gras-Glas (1968)

* "Keuringsdienst vanWaarde", donderdag 2 februari
** NB: de reden dat kwekers niet wachten met vangen tot vlinders spontaan dood neervallen is onder meer - het scheelt natuurlijk ook voer, ruimte, enzovoort! - dat vlinders bij leven in vrijheid(!) al snel beschadigd raken. Leven in onvrijheid daarentegen is het állerbeste conserveringsmiddel! Evenals de Nederlandse varkens die, na een lange reis, in Italië tot Parmaham worden verwerkt, worden de direct na hun (weder)geboorte gevangen vlinders dan ook vleugellam, zonder daglicht, eten of drinken, vervoerd. Dat houden ze best lang vol: ongeveer een week. Wat een indrukwekkende levenskracht!

dinsdag 31 januari 2017

Ons Soort Samenleving (OSS)

In “Hun doel: dat wij nu elkaar beschuldigen” introduceert Tom-Jan Meeus de aanduiding “ons soort maatschappij”.*
Ons Soort Mensen (OSM) – gewoonlijk gebruikt voor de sociale en financiële bovenlaag – is genoegzaam bekend.**
Maar “ons soort maatschappij” is voor mij nieuw.
“Wij”: Ons Soort Maatschappij.
“Hun”: hún soort, dat klaarblijkelijk niet wil deugen.
Je moet er dus bij horen.
Bijvoorbeeld op grond van (bijzondere, hoogstaande) kwaliteiten.
Net als OSM eigenlijk.

Ter onderscheiding van OSM pleit ik voor de aanduiding Ons Soort Samenleving (OSS).
Niet te verwarren met ORS: een middel tegen uitdroging.
Waar ORS de fysieke vochtbalans herstelt, herstelt OSS de ratiobalans van het maatschappelijk lichaam.
OSS, tovermiddel tegen:
De ontwrichting van ons soort maatschappijen – naarmate wij minder met verstand en meer [met?] emotie reageren.*
Het goede nieuws is dat Meeus’ artikel nu eens niet gaat over mensen die onvoldoende “geïntegreerd” zijn.
Of misschien tóch?!
Zoals Wilders Moslims beschuldigt van achterlijkheid, zo beschuldigt Meeus populisten én hun achterban van achterlijkheid:
In feite wordt onze manier van leven al het hele jaar op de proef gesteld.
Onze levenswijze: “democratie”, (objectief!) “nieuws”, “rationele analyse”, “verstand”.
Aldus Meeus.
Dit in flagrante tegenstelling tot “een emotioneel overbeladen klimaat” waarin “persoonlijke getuigenissen” de boventoon voeren.

Neem Bommels trouwe bediende Joost, helaas het prototype PVV-stemmer:
'Er zijn te veel lieden, dat is de moeilijkheid. Als mijn partij het voor het zeggen had, zou de overheid krachtig ingrijpen.' De dienstbare Joost vertegenwoordigt De Kleine Man die bang is voor De Buitenlander.*** 
Typisch geval van een verstoorde ratiobalans:
Bij al dit soort gedrag [...] zien we telkens dat emoties het van het verstand winnen. Elke reclamemaker en spindoctor weet dat emotie de effectiefste vorm van communicatie is. Ráák mensen.*
“Elkaar beschuldigen” is echter géén oplossing, volgens Meeus.
Tenzij iemand “vergeven is van emotionaliteit”, natuurlijk.

Kortom: herstel uw ratiobalans.
Neem OSS!

Mári Glas (1968)


* Tom-Jan Meeus, “Hun doel: dat wij nu elkaar beschuldigen”, NRC Handelsblad, 19 december 2016.
*** Joost Pollmann, “Het grauw kent zijn plaats niet”, uit de Volkskrant, 6 januari 2019

vrijdag 27 januari 2017

Biologisch: dáárom is geen reden!

Onlangs raakte ik aan de praat met een boer.
Schapen had hij, en (125!) koeien, maar óók gewassen.
Een gemengd bedrijf, zoals vroeger.
Omdat hij er artistiek uitzag (lang haar) en zachtaardig uit zijn ogen keek, zag ik hem per abuis aan voor een biologische boer.
Maar toen ik opmerkte dat ik uitsluitend biologische melk kocht, vroeg hij abrupt, op nogal scherpe toon: “Waaróm?!”.

Daar sta je dan: met je goeie gedrag én je mond vol tanden.
Oprecht doordróngen van de noodzaak om biologische melk te drinken.
Of liever: géén (maar wat doe je dan in de koffie?!).

Bij wijze van second best drink ik melk van koeien met horens.
Want, anders dan haar of nagels, zijn koeienhorens levende lichaamsdelen (zie afbeelding).


Koeienhoorn, doorsnede 

a) slijmvlies voorhoofdsholte 
b) bot 
c) bloedvatenrijk en 
pijngevoelig beenvlies 
d) lederhuid 
e) opperhuid. Zie ook WUR


Horens spelen onder meer een rol bij de stofwisseling, oriëntatie, evenwicht, waarnemingsvermogen, assertiviteit en kuddegedrag.
Een koe zonder horens lijkt dus op een kip zonder kop.
Maar voor de biologische melk van reguliere supermarkten zijn horens helaas een brug te ver.*

Overvallen door de vraag van de boer, zocht ik dus koortsachtig naar andere redenen.** 
“Omdat biologische koeien een beter leven hebben”, mompelde ik.
“Onzin”, verklaarde de boer, “mijn koeien hebben een geweldig leven. Ik heb de modernste melkmachine. Ze worden gemolken wanneer het hen uitkomt en lopen nóóit met overvolle uiers”.
“Biologische koeien mogen naar buiten?”, probeerde ik.
“Lekker is dat”, zei de man, “heb jij wel eens urenlang in de brandende zon in een weiland gestaan? Of in de striemende regen?”.
Hier had ik, zelfs als hardnekkig “buitenmens”, niet van terug.

“Maar het landschap...”, protesteerde ik zwakjes.
Dáár had ik een puntje, volgens de boer.
Maar je kan niet alles hebben, nietwaar?

Leermomentje.
Ook voor mijn broer, die invloedrijker(!) voorstanders van de reguliere landbouw met de door henzelf gepropageerde middelen (rationele argumenten!) van repliek wil dienen.

Mila Gras-Glas (1968)

* In biologische supermarkten wordt onder meer Demeter-melk verkocht, van koeien die hun horens wél mogen houden.
** Geen zorgen: ze zijn er! Voor de strenge eisen waaraan biologische veehouders moeten voldoen, zie bijvoorbeeld skal